شاید به این نکته اشاره کنید که کیفیت این دست بازی‌ها در شرایط قابل قبولی نبود یا دلایل دیگر ولی قصد من از نوشتن این یادداشت فقط و فقط توضیح چرایی نبودن بازی ایرانی در سطح فروشگاه‌های کشور است. به راستی چرا دیگر بازی ایرانی در سطح کشور مشاهده نمی‌شوند و فقط شاهد شنیدن اخبار ساخت بازی‌های مختلف و تکمیل روند ساخت آنها هستیم.

“مشکل در سیستم” و “مشکل سیستمی”

برای شروع بگذارید دو تعریف علمی در دانش مدیریت را بیشتر بشناسیم. “مشکل در سیستم” و “مشکل سیستمی” که هر کدام تعریف خاص خودش را دارد. برای توضیح پدیده “مشکل در سیستم” سعی می کنم با بیان یک مثال این پدیده را شرح دهم.فرض کنید شما صاحب یک فروشگاه بودید و متوجه می‌شوید که فروش شما افت شدید کرده است. در بررسی‌های بعدی متوجه می‌شوید که یکی از کارمندان شما، در برخورد با مشتریان مودبانه برخورد نمی‌کند و همین موضوع باعث دلخوری مشتریان و به طبع آن، افت شدید در فروش شده‌اید.

حال شما تصمیم به اخراج این کارمند گرفته و با استخدام کارمند جدید این مشکل را حل می‌کنید و فروش این واحد تجاری را به حالت عادی باز می‌گردانید. با توجه به مثال بالا مشکل در سیستم را می‌توان اینطور تعریف کرد که گاهی یک یا چند جز سیستم آسیب می‌بینند و با تعویض یا تعمیر این اجزا سیستم به حالت نرمال خود باز می گردد.اجازه دهید به تعریف مثال برای “مشکل سیستمی” بپردازیم. طبق مثال بالا شما صاحب فروشگاهی هستید و فروش شما دچار افت شدید شده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که نه تنها میزان کار کارمندان دچار کم و کاستی نشده بلکه هیچ کدام از کارمند‌ها دارای مسئله‌ای نبوده و همه چیز به مانند سابق است. هیچ چیز نشانی از کم کاری کارمندان ندارد. حال فرض کنید یکی از کارمندها را در این وضعیت اخراج و کارمند جدیدی استخدام کنید. شرایط به حالت عادی گذشته بر نمی‌گردد. در این وضعیت به اصطلاح ما با یک مشکل سیستمی طرف هستیم یعنی با جابجایی اجزا سیستم یا تعویض و بهبود این اجزا مشکل حل نشده و شاید گسترش نیز پیدا کند.

بگردیم به وضعیت فروش بازی های ایرانی PC در کشور. از روزهای اول بازیسازی در کشور و شروع به کار بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای به عنوان متولی رسمی بازیسازی در کشور، طرح‌هایی برای حمایت از بازیسازی در ایران اجرا شد که مداما تغییر کردند. اما به واقع این طرح‌ها باعث حمایت از بازیسازی کشور شد؟ به آخرین طرح اجرا شده توسط بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای برای حمایت از بازیسازهای متمرکز روی PC اشاره می‌کنیم، طرحی به که با نام کوپن شناخته می شود. شما بازی برای پلتفرم PC تولید کرده‌اید و قصد دارید ساخته خود را در فروشگاه‌ها عرضه کنید .

در ظاهر کار و به مانند گذشته باید به پخش کنندگان بازی‌های رایانه‌ای مراجعه و با قیمتی توافقی بازی خود را به پخش کنندگان واگذار می‌کردید و این شرکت‌ها بازی شما را پخش می‌کردند اما در حال حاضر اصلا این شرایط برقرار نیست. شما باید به شورای قیمت گذاری بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای که متشکل از جمعی از بازیسازان هستند مراجعه و با ارائه مداراک و مستندات در خصوص قیمت تمام شده بازی خود، قیمتی برای محصول شما تعیین می شود. شما در حال حاضر با احتساب قیمت بازی دارای میزان معینی کوپن هستید. حال وارد مقوله دوم می شویم، کوپن چیست؟

پخش کنندگان بازی در کشور برای اینکه بتوانند به صورت انحصاری برای شرکت خود بازی خارجی A را پخش کنند، باید نزد بنیاد ملی میزان n کوپن باطل کنند و میزان این کوپن‌ها به میزان رقم خرید بازی‌های ایرانی مرتبط است. اکنون که مفهوم کوپن در این طرح حمایتی را فهمیدیم، دوباره به سراغ بازیساز می‌رویم . بازیساز میزان معینی کوپن دریافت می‌کند و برای فروش و پخش بازی خود به سراغ یکی از شرکت‌های پخش بازی کشور مراجعه می‌کند.

رخداد بعدی که در این روند شاهد آن هستیم، این است که طبق تحقیقات انجام شده شرکت‌های پخش کننده تا حداکثر یک چهارم ارزش واقعی بازی حاضر به عقد قرارداد بوده و روز به روز این رقم رو به کاهش است! فرض کنید بازی 100 میلیون تومان قیمت گذاری شده است ، طبق گزارش‌های رسیده حداکثر بین 30 تا 35 درصد این رقم برای خرید محصول توسط شرکت پخش کننده بازی به بازیساز پرداخت می‌شود!

این در شرایطی است که برای بازی که 100 میلیون ارزش گذاری می‌شود میزان بیشتری کوپن تعلق می‌گیرد. حال برسیم به مرحله بعد که بازیساز با این شرایط موافقت کرده و اثر خود را فروخته و منتظر عرضه آن در بازار شد در کمال تعجب بسیاری از این بازی‌ها ایرانی به گفته برخی شاهدان و ناظران عینی تکثیر و تولید می‌شوند اما به بازار و فروشگاه‌ها عرضه نمی‌شوند تا جایی که بازی‌هایی که جایزه‌های بسیاری از جشنواره بازی تهران هم دریافت کرده یا بسیار از این دست بازی پیش نمایش منتشر می‌شد به بازار عرضه نمی‌شوند و هیچ کس حتی یک نفر هم دستش به آنها نمی‌رسد.

حتی شنیده شده که برخی از شرکت‌های پخش، این بازی‌ها را روی دیسک سوخته کپی کرده و بعد از بازدید واحد نظارت بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای آنها را معدوم کرده‌اند! یکی از دلایل شنیده شده برای عرضه نشدن این بازی‌ها، سودآور نبودن پخش آنها برای پخش کننده بوده که باعث می‌شود فقط برای دور زدن قوانین، بازی را ساخته و در بهترین حالت در انبار شرکت دپو کنند.

نکته اساسی و حائز اهمیت این است که بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای با توجه به شواهد و قرائن از تمام مراحل این وضعیت باخبر بوده و تا به امروز جلسه‌ای با بازیسازان و شرکت‌های پخش بازی به صورت مشترکا برای حل این معضل برگزار نکرده است! با توجه به موارد مطرح شده حال می‌بینید که ما با یک سیستم معیوب در پخش بازی‌های ایرانی طرف هستیم که بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای به عنوان تنها متولی بازی‌های رایانه‌ای در کشور به این مشکل در سیستم پخش در کشور به دید یک مشکل در سیستم نگاه می‌کند و با تغییر یا جابجایی اجزا این سیستم معیوب سعی در بهبود شرایط فعلی دارد.

در صورتی که واقعیت این است که سیستم پخش بازی ایرانی در کشور به کلی معیوب بوده و هر روز شاهد هرچه بی‌کیفیت‌تر شدن پخش بازی‌های ایرانی هستیم تا جایی که ما به عنوان رسانه تحلیلی بازی های ویدئویی نمی‌توانیم به بسیاری از بازی‌های ایرانی دست پیدا کنیم که خیلی از این دست بازی‌ها، از عناوین معروف سال گذشته و امسال هستند! تعداد بازی های فروخته شده و عرضه نشده در بازار بسیار زیاد هستند و می‌توان در یک یادداشت تفصیلی حتی نام این آنها را بیان کنیم و چرایی عرضه نشدن این آثار را جویا شویم!

در آخرین نمونه با تماس به دفتر مرکزی یکی از شرکت‌های پخش کننده این سوال را مطرح کردیم که چگونه می‌توانیم این بازی را تهیه کنیم که در کمال تعجب و بعد از معطلی بسیار به ما پاسخ دادن این بازی تمام شده و دیگر این منتشر نمی‌شود در صورتی که از خبر فروش و قیمت گذاری حتی سه هفته هم نگذشته بود!

سعی نگارنده در این یادداشت طرح این مسله بود که مهم‌ترین خطا در تحلیل سیستم این است که مشکل سیستمی را با مشکل در سیستم اشتباه بگیریم و در پی رفع این نقص بر نیاییم و حتی با اعلام ارقامی وضعیت را طوری که واقعیت نیست نمایان سازیم. عکس زیر مصاحبه ای با مدیریت‌های سابق یکی از بخش‌های بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای است و نشان می دهد که چقدر روی میزان گردش پولی میان بازیسازان و شرکت‌های پخش کننده بازی تاکید دارند.

در صورتی که رقم واقعی بسیار کمتر از آمار اعلام شده به نظر می‌رسد و همچنین نتیجه این سیستم پخش بازی، می‌شود عدم انتشار بازی‌های ایرانی و به سخره گرفته شدن شغل بازیسازی در کشور، چون اگر بازی ساخته شود و در اختیار گیمرها به هر دلیلی قرار نگیرد، پس دلیل بازی ساختن و هدف بازیسازی چیست! در انتها این آمادگی را داریم تا نظرات بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای به عنوان متولی امر و نظرات شرکت‌های پخش کننده بازی و همچنین بازیسازان را در خصوص این سیستم از طریق این سایت منعکس کرده و باعث شفاف شدن هر چه بیشتر روند توضیح داده شده شویم.

“یادداشت‌ها نظر شخصی نویسنده است و لزوما نشان‌دهنده دیدگاه و جریان فکری VGMAG نیست”

ضرورت بازنگری به بازار بازی های PC در ایران