قبل از این دوران نمی‌توانستید کسی را پیدا کنید که علاوه بر کنسول PS2 یک کنسول PSP نداشته باشد و در خارج خانه مشغول بازی نباشد. قبل از اینکه سونی به فکر ساخت PSP بی‌افتد این بازار دست نینتندو بود و کنسول‌های Gameboy, Gameboy Color, Gamboy Advance به بازار عرضه کرده بود. اما با آمدن PSP یک رقیب تازه برای کنسول‌های دستی نینتندو ایجاد شد و باعث شکل‌گیری یک انقلاب در کنسول‌های دستی شد.

گرافیک بازی‌هایGameboy Advance در مقابل PSP مانند یک جوک بی‌مزه بودند. عناوین بسیار زیادی برای این کنسول ساخته شدند و درنهایت این کنسول توانست با فروش 80 میلیون نسخه به موفقیت چشمگیری دست پیدا کند. حتی در زمان حیاط کنسول PS3 برای PSP بازی ساخته می‌شد. اما سونی تصمیم گرفت از نسل جدید کنسول پورتابل خود در سال 2011 رونمایی کند و یک بار دیگر یک انقلاب در کنسول‌های دستی ایجاد کند.

کنسول PS Vita به عنوان دومین کنسول دستی سونی در سال 2012 به بازار جهانی آمد. اما نه تنها نتوانست اندازه کنسول قبلی موفق عمل کند؛ بلکه در طول عمر خود بسیار فروش کمی را تجربه کرد و عنوان بسیار کمی برایش توسعه پیدا کرد. و درنهایت با ورود به نسل هشتم و عرضه PS4 سونی کاملا این کنسول را فراموش کرد.

اما سوال بزرگ اینجا است که دلایل شکست این کنسول چه بودند؟ چرا PS Vita عملکرد خوبی نداشت؟ چرا سونی به این کنسول توجه کافی نکرد و بازی‌های زیادی برایش نساخت؟ و درنهایت اینکه چرا کنسول‌های دستی فراموش شدند؟ در این مقاله می‌خواهم به سرگذشت آخرین کنسول PS Vita بپردازم و دلایل شکست این کنسول را بررسی کنم. با  ویجی‌مگ همراه باشید.

نگاهی به سرگذشت پدربزرگ

قبل از اینکه به سراغ خود PS Vita برویم باید یک سری به تاریخچه نسل قبلی آن بزنیم. کنسول Playstation Portable یا به اختصار PSP در سال 2004 روانه بازار شد. در آن زمان رقیب اصلی این کنسول Nintendo DS بود. اما PSP نه تنها توانست رقیب خودرا در همان اول شکست دهد بلکه بین گیمر‌هایی که در آن زمان PS2 داشتند بسیار محبوب شد. بلافاصله بد از انتشار این کنسول یک برنامه بلند مدت برای ساخت و انتشار بازی‌های مختلف روی این کنسول درنظر گرفت.

علاوه بر اینکه بسیاری از بازیساز های‌های بزرگ مثل هیدئو کوجیما برای این کنسول بازی ساختند، تعداد زیادی از عناوین PS2 هم به شکلی متفاوتی برای این کنسول پورت شدند. از آنجایی که این کنسول آنالوگ سمت راست و تریگر نداشت نحوه کنترل در بازی‌ها با PS2 متفاوت بود.

برای همین عناوین بسیار متنوع‌ برای PSP منشتر شدند. از بازیی‌های مثل God of War Ghost of Sparta بگیرید تا بازیی‌هایی مثلا LocoRoco, Crisis Core: Final Fantasy VII, Metal Gear Solid: Portable Ops, Patapon و Killzone: Liberation همگی مخصوص این کنسول ساخته شدند. در ادامه توجه بازیساز های بسیاری به این کنسول سونی جلب شد و خواستار ساخت برای این کنسول شدند.

حتی حاضر بودند بازی‌های خودشان رو روی PSP پورت کنند. جالب است بدانید که مدل‌های مختلفی از این کنسول در سال‌های مختلفی تولید شدند که فقط از نظر اندازه با یک‌دیگر متفاوت بودند. مثلا یک به اسم PSP Go به بازار آمد که از وسط تا می‌شد. در نهایت این کنسول چیزی حدود 10 سال عمر کرد و در سال 2014 به کار پایان داد. در طول این 10 سال تعداد 2,456 عنوان از 1640 سازنده و ناشر مختلف برای کنسول ساخته شدند.

این کنسول با فروش 80 میلیون نسخه توانست بعد از Gameboy Advance چهارمین کنسول پرفروش دستی شود. چنین موفقیتی برای سونی باعث شد تا به سراغ توسعه نسل بعدی کنسول دستی خود برود و PS Vita را بسازد. اما سونی در زمان معادلات زیادی را حساب نکرده بود و فکر می‌کرد این کنسول هم مثل نسل قبلی خود حتما موفق می‌شود.

اسم رمز NGP، Playstation Meeting 2011

اولین شایعات از نسل بعدی کنسول دستی سونی در سال 2009 به اینترنت درز پیدا کرد. منبع این شایعه بسیار نزدیک به پروژه بود و عملا واقعی بودن چنین کنسولی را تایید می‌کرد. در Tokyo Game Show 2010 سونی پشت در های بسته از سخت افزار جدیدش رونمایی کرد و کمی بعد کیت توسعه مخصوص را به بازیسازها داد. در همان سال یک عکس از کیت توسعه این کنسول توسط VG247 لو رفت.

این عکس نشان می‌داد که این کنسول یک صفحه نمایش لمسی HD، آنلالوگ سمت راست، دو دوربین در پشت و جلو، میکروفون و یک تاچ پد در پشت کنسول دارد و به اندازه Xbox 360 قوی است. در ابتدا طراحی کنسول مثل PSP Go تاشو بود، اما سونی به خاطر کم کردن گرما طراحی را مثل نسخه‌های اولیه PSP تغییر داد. در ادامه توسط پتریک سودرلوند مدیر شرکت EA تایید شد که چنین کنسولی وجود دارد و بازیسازها مشغول ساخت بازی برای آن هستند.

البته که سونی تمامی شایعات را انکار می‌کرد. درنهایت در 27 ژانویه 2011 سونی یک کنفرانس به اسم Playstation Meeting برگذار کرد و به صورت رسمی از نسل جدید کنسول دستی خود رونمایی کرد. این کنسول با اسم رمز NGP یا Next Generation Portable معرفی شد و در ادامه سونی از رابط کاربری این کنسول و عناونی که برایش درحال ساخت بود رونمایی کرد.

مشخصات کنسول تقریبا همان چیزی بود که قبلا لو رفت. سونی برای NGP یک صفحه نمایش OLED با دوتا آنالوگ و دو دوربین در پشت و جلو به همراه یک تاچ بد در پشت کنسول طراحی کرده بود. در ادامه مشخص شد که بازی‌ها به صورت کارتریج روی NGP اجرا خواهد شد و از Wifi و 3G می‌کند. بعد از اعلام مشخصات کنسول، شوهی هوشیدا روی صحنه آمد تا برخی از عناوین درحال ساخت برای NGP را نشان دهد.

برخی از این عناوین شامل Hotshots Golf، Uncharted، Wipeout، Killzone، Resistance و پروژه Gravity Gaze می‌شدند. یک دمو هم از بازی Uncharted Golden Abyss به نمایش درآمد که یک نسخه جدید از Uncharted بود که کاملا برای NGP ساخته شد. همچنین اعلام شد که برخی از بازی‌های محبوب PSP برای این کنسول به صورت Backwards compatibility اجراع خواهند شد و  به صورت دیجیتالی قابل خریداری خواهند بود.

انتخاب نام زندگی، کنفرانس سونی در E3 2011

نمایشگاه E3 2011 برای سونی بسیار مهم بود. بعد از موفق کنسول PS3 و مشکلات دردسرساز برای Playstation Network اکنون نوبت کنسول دستی جدید بود. در ابتدای کار سونی اسم نهایی کنسول با نام PS Vita رونمایی کرد.

واژه Vita یک لغت ایتالیایی است که معنی زندگی می‌دهد. همچنین بازی‌های بیشتری برای کنسول به نمایش درآمدند و یک بمب خبری مهم اعلام شد. کن لوین نویسنده سری بایوشاک روی صحنه آمد و اعلام کرد که او و استودیو ایرشنال گیمز مشغول ساخت یک بازی از سری بایوشاک برای کنسول PS Vita هستند. هرچند این پروژه بعدا کنسل شد. در آخر کنفراس کاز هیرای مدیرعامل سونی از قیمت کنسول رونمایی کرد و اعلام شد که این کنسول در دو مدل Wifi Only و 3G/Wifi به ترتیب قیمت 249 و 299 دلار عرضه می‌شود.

در ماه نوامبر یک خبر منتشر شد که کنسول حافظه داخلی ندارد و باید برایش یک کارت حافظه مخصوص PS Vita به صورت جداگانه خریداری کنید. این کارت های حافظه در چهار ظرفیت 4،8،16 و 32 گیگابایتی وجود داشتند و از 20 دلار تا 100 دلار قیمت گذاری شدند! یعنی شما باید نزدیک به نصف پول کنسول را برای کارت حافظه 32 گیگابایتی پرداخت کنید.

نکته منفی ماجرا آن بود که کنسول از کارت های SD معمولی پشتیبانی نمی‌کرد، برای همین مجبور بودید کارت حافظه مخصوص خودش را خریداری کنید. سونی این کار را برای تضمین امنیت کنسول و جلوگیری از هک شد آن انجام داد، چیزی که PSP قبلا به آن دچار شده بود.

روز انتشار

درنهایت PS Vita در 17 دسامبر سال 2011 در ژاپن با 26 عنوان در روز لانچ منتشر شد. جالب است بدانید که این میزان بیشترین تعداد بازی‌هایی است که در روز لانچ برای یک کنسول عرضه شدند. این کنسول توانست در هفته اول انتشارش 300 هزار نسخه بفروشد و به میزان فروش 12 هزار نسخه در هفته دست پیدا کند. همچنین در توگیو گیم شو اعلام شد که بیش 100 بازی مختلف برای این کنسول در حال توسعه است.

در نهایت در 15 فوریه 2012، PS Vita در بازار های آمریکا و اروپا با یک باندل عرضه شد نسخه بدون باندل در 22 فوریه به دست طرفداران رسید. همچنین توانست در ماه اول انتشار در آمریکا 200 هزار نسخه و در ماه مارچ 50 هزار نسخه بفروشد. در پایان ماه فبریه فروشی کلی کنسول به 1.2 میلیون نسخه رسید.

همچنین در سال 2012 عناوین بزرگ زیادی مثل Gravity Rush ،Little Big Planet ،Persona 4 Golden و Assassin’s Creed Liberation برای PS Vita عرضه شدند. در آخر سال 2012 سونی 4 میلیون نسخه از PS Vita به فروش رساند. بیایید وارد سال 2013 شویم…

ادامه دارد…

از سویی دیگر، می‌توان به آن به‌عنوان یک مضمون کلی نگاه کرد که در فرم های مختلف بازی‌ها نمایانگر شده است. بازی‌های آرکید با تم وسترن برای اولین بار در دهه‌ی هفتاد میلادی ظاهر شدند و از آن زمان تاکنون، این مضمون بارها و بارها ریشه های خود را در بازی‌ها بروز داده است. همراه وی جی مگ باشید با غرب‌ وحشی در بازی ‌ها (بخش اول).

مقدمه

یک بازی وسترن را معمولا می‌توان از چندین استاندارد کلی و عوامل زیبایی شناختی منحصر بفرد شناسایی کرد. غیرممکن است که در یک زمینه‌ی وسترن حداقل یکی از عناصر مبارزه مسلح و تیراندازی، قانون شکنی، سرقت، اسب سواری و طبیعت بکر و مناظر دست نخورده را نیافت. ما در این مقاله به‌جای کاوش سبک یک بازی بازی خاص، به درون‌مایه کلی می‌نگریم که این عنصر را شامل می‌شود: « غرب وحشی ».

به‌طور کلی، وسترن روایتگر داستانی‌ست که در قرن نوزدهم آمریکا اتفاق می‌افتد. با بررسی تاریخچه‌‌ی آن، متوجه می شویم که این سبک از فرم‌های رسانه‌ای، همچون فیلم به حوزه دیجیتال راه پیدا کرده است. سینمای وسترن جزو محبوب ترین سبک های فیلم در قرن بیستم به شمار می‌رود و به احتمال زیاد مهمترین منبع برای تصاویر و روایت های ویدئویی وسترن بوده و بدین دلیل به‌ عنوان مرجع اصلی ما در فهم آنچه که در وهله اول از آن به‌عنوان یک وسترن خطاب می شود، است.

تولید فیلم‌های وسترن، طیف وسیعی از کارهای استودیویی را شامل می شود که در آن از ادبیات وسترن الهام گرفته می شود; بدین ترتیب اساس بسیاری از فیلم‌ها به نوبه‌ی خود از کتاب و داستان‌های کوتاه است. درست همان‌طور که انتقال از ادبیات به فیلم نیاز به بازنویسی منابع اصلی دارد، انتقال مضمون های غربی از فیلم به محیط بازی نیز، نیازمند نوعی از بازسازی‌ست که مخصوص حیطه خودش است.

سینمای وسترن و تاثیر آن بر فرهنگ عامه

در کنار موسیقی جَز و بلوز و همچنین ادبیات قرن بیستم، وسترن جزو اصیلترین فرم های هنری زاده شده در ایالات متحده آمریکا در نظر گرفته می‌شود. فرمی که پیش از تولد سینما، در غالب ادبیات عامه پسند و پاورقی‌ها و هم‌زمان با شکل‌گیری این سرزمین، آغاز به روایتِ سینماییِ شکل‌گیری تمدن و غلبه سلطه‌طلبانه‌ی آن بر شیوه‌های سنتی زندگی ساکنان و مالکان اصلی این سرزمین کرد. با فیلم « سرقت بزرگ قطار » در سال 1903 بود که تماشاگران حیرت‌زده، آغاز عصر سینما را درک کردند.

فیلم وسترن از اوایل قرن بیستم تا اوخر دهه 60 محبوب ترین ژانر سینمای هالیوود بود و در طول زمان به خودی خود به طریق های مختلف مورد بازنگری قرارگرفته است. اولین ساخته های هالیوود (قبل از جنگ جهانی دوم) می‌توانند وسترن کلاسیک در نظر گرفته شوند چون از نظر منتقدان فیلم و نظریه پردازان، تغییری عمده در زمان جنگ جهانی دوم روی داد: فیلم‌هایی چون « استیج‌کوچ » ساخته جان فورد نمایانگر یک « رنسانس وسترن » بودند.

از نظر آندره بازن، منتقد فرانسوی، درون‌مایه های در حال ظهور در فیلم‌هایی که آن‌ها را « سوپر وسترن » خطاب می‌کرد (فیلم‌های « های نون » و « شِین » را هم به‌عنوان نمونه یاد می‌کرد)، برگرفته از تم های جنگ و اجتماعی و اخلاقی و حتی جنسی بود که قبلا کمتر به چنین موضوعاتی توجه می‌شد و بیشتر فیلم‌ها سبک ماجراجویانه داشتند.

فیلیپ فرنچ، از دیگر منتقدان سینما، در کتاب خود به‌عنوان وسترنز، فیلم‌های وسترن بعد از جنگ را « متنوع، پیچیده و خودآگاه » می داند، در حالی که از نظر او بیشتر فیلم‌های قبل از جنگ، غرب وحشی را بدون دید منطقی و چشم بسته مورد تحسین قرار می‌دادند. همزمان با جنبش هیپی و پادفرهنگ دهه 60 میلادی و جنگ ویتنام، وسترن نیز دچار تحول و ساختارشکنی شد.

وسترن اروپایی، به خصوص فیلم‌های وسترن ایتالیایی (اسپاگتی) از سرجو لئونه، سبکهای بصری و شنیداری جدیدی را به این سبک معرفی کرد. در دهه نود، فیلم‌هایی چون « نابخشوده » و « رقص با گرگ‌ها » به پیشرفت این ژانر کمک کردند و نه تنها دید قبلی را اصلاح بلکه یک دیدگاه خود آگاهانه نسبت به گذشته ی این سبک ارائه دادند.

ممکن نیست از نقش فیلم و تاثیر آن‌ها بر بازی‌های وسترن چشم پوشی کرد. ما در این مقاله قصد داریم به تعدادی از این بازی‌ها که کم تعداد نیستند اشاره ای داشته باشیم.

تولد بازی وسترن و زیر سبک های آن

نمایش ها و تئاتر و رمآن‌های کیلویی (دایم) در کنار غرب وحشی واقعی (!)، ذهن های خیال پرور اروپاییان و مخاطبان شرقی را ارضا می کرد. به دنبال این، سینما، تلویزیون و کامیک بوک ظاهر شدند که ابزاری برای روایت داستان وسترن بودند. تا اواخر دهه چهل و اوایل دهه پنجاه، تعداد مخاطبان سریال های وسترن به سرعت رو به افزایش بود.

تا قبل از اینکه سرگرمی های الکترونیک پایشان به بازار باز شود، وسترن در فرهنگ عامه به خوبی شناخته‌شده بود. اولین اسباب‌بازی‌ها، با خود، اسب‌سواری، شکار و تیراندازی را معرفی کردند. بعد از آن، بازی‌های آرکید مکانیکی با رولت، چرخه شانس و ماشین اسلات عناصر وسترن را به حال و هوای قبلی اضافه کردند.

همه عناصر موجود در این بازی‌ها به نوعی با غرب وحشی در دنیای واقعی ارتباط داشت; به‌عنوان مثال، بازی‌های متکی بر شانس مثل رولت یادآور بازی‌های سالن بار ها بود; یا همچنین بازی‌های شوتینگ و گاوبازی بیشتر مهارت یک کابوی واقعی را می طلبید!

قبل از بازی‌های ویدیویی، ماشین های پین بال و بازی‌های نشانه‌گیری و تیراندازی در قالب آرکید هیجان دنیای وسترن را ارائه می‌دادند. به‌عنوان نمونه، در بازی‌های Mr.Top Gun و Mr.Quick Draw یک راهزن وسترن انیماترونیک (مدل متحرک – مراجعه به عکس بالا) را بایستی مورد هدف اسلحه خود قرار می‌دادید.

یا با بررسی تم های پینبال آن زمان (مراجعه شود به سایت Internet Pinball Database) می‌توان کارتون و عکس پین آپ از کاو گرل (cowgirl) ها و زنان بومی آمریکا (یا به اصطلاع عامیانه تر « سرخ پوست » )، رودیو و گاو سواری را دید، هرچند که به نظر نمیرسد وجود آن‌ها تاثیری بر گیم پلی پینبال ها داشته باشد.

مکآن‌های آرکید، جایی که اولین بازی‌های ویدیویی تجاری را در آنجا بازی می‌کردند، نواده مستقیم پینبال و آرکید مکانیکی بودند. بازی‌های دهه هفتاد را می‌توان ترکیبی از عناصر ویدیو و مکانیکی تلقی کرد، که فرمولی برای بازی‌های ویدیویی دیجیتالی ارائه کردند.

تغییر به فرمت ویدیویی یک تغییر ناگهانی نبود، چون بعضا بازی‌های نشانه‌گیری با خود یک جعبه نورپردازی و جلوه های بصری ویژه همراه داشتند که از دیدگاه امروزی آن را شبیه به یک تجربه بازی ویدیویی می‌کرد.

Gun Fight (سازنده و سال انتشار: تایتو، 1975) یک بازی ویدیویی وسترن به معنای واقعی کلمه بود، که در آن دو تیرانداز برعلیه یکدیگر قرارگرفته و از واگن و کاکتوس به‌عنوان کاور استفاده می‌کردند. جزئیات صفحه بازی و گیمپلی (از این لحاظ که گلوله ها به دیوار خورده و برمیگشتند) شباهت زیادی به بازی پانگ (آتاری، 1972) داشت.

بااین‌حال، به نظر می‌رسد سگا قبل از همه اینها یک بازی آرکید با کانسپت بسیار شبیه به گان فایت منتشر کرده بود: مهمات محدود و صحنه مرگ با جزئیات، نشان از یک مکانیک وسترن سنجیده شده را می‌داد. بعد از آن، چندین بازی الکترونیکی Quick-Draw (نشانه گیری سریع) که به بازیکنان اجازه رقابت با یکدیکر می‌داد، که قسمت الکترونیکی به‌عنوان داور بازی عمل می‌کرد که خالی از هرگونه تعصب انسانی بود.

همان‌طور که کنسول‌های بازی و رایانه شخصی رواج پیدا کردند، سرگرمی های الکترونیکی تعاملی با تم وسترن نیز به خانه ها راه پیدا کردند. با آمدن نسل دوم دستگاه های پانگ، بازی‌های نشانه گیری در صفحات تلویزیون ظاهر شدند (هرچند معمولا بدون تم وسترن). اولین کنسول خانگی، ادیسه (Magnavox Odyssey)، دارای یک اسلحه ی شبیه به وینچستر برای نشانه گیری بود.

بازی‌های نشانه گیری کنسول تل استار، مثل رینجِر و آرکید، با خود اسلحه ی هفت تیر فیزیکی (البته برای گیمینگ!) به همراه داشتند. به‌طور کلی، اولین بازی‌های رایانه شخصی تقلیدی از بازی‌های آرکید قبلی بودند، به خصوص بازی‌هایی که فرمت دوئل گان فایت را به خود گرفته بودند.

اولین بازی‌های وسترن از لحاظ محتوا و بصری مدیون بازی‌های آرکید پیش از خود بودند. نمایشگرهای دو رنگی، طراحان بازی را مجبور می‌کرد تا با این تعداد رنگ، تم وسترن را به مخاطب القا کنند (مینیمالیسم در بالاترین حالت خود)! در طول دهه 80، پلتفرم‌های بازی از لحاظ پیچیدگی و گنجایش رشد کرد و این عامل به بازیسازان امکان داد تا به بررسی تم های عمیق تر از تیراندازی بپردازند.

بدین ترتیب، تنوع بازی‌های وسترن افزایش پیدا کرد و مکانیک بازی به زیرشاخه های مختلف تقسیم شد.

دو مورد از قدیمی ترین زیر شاخه های بازی وسترن « تیراندازی » و « دوئل » هستند. در تیراندازی، شما باید به هدف مورد نظر شلیک کنید که بدین وسیله سرعت واکنش و میزان دقت شما تعیین می‌شود. اولین موج از بازی‌های تیراندازی دیجیتال خود را در قالب آرکید نشان دادند. برای نمونه: Atari’s Outlaw (1976) که نسخه رایانه خانگی در دهه 80 به تعداد محدود منتشر شد که اکثرشان فاقد یک اسلحه فیزیکی بودند!

و یا عناوین French West Phaser (1989) و British Gunslinger (1990) که برخلاف بازی آتاری هر دو شامل یک تفنگ نوری بودند. محبوبیت این نوع از بازی‌ها بعد از دهه 80 کاهش پیدا کرد، اما چندین عنوان گاه به گاه منتشر می‌شد. نمونه‌های جدیدتر، از تکنولوژی ردیابی حرکت مثل Wiimote، یا صفحه لمسی مثل بازی‌های موبایل، استفاده کرده‌اند.

بازی دوئل معمولا شامل دو شخصیت می‌شود که تلاش می‌کنند تا یکدیگر را بوسیله اسلحه‌ی هفت تیر از پای درآورند (همانند صحنه‌های دوئل بی نظیر در فیلم‌ها). به نظر می‌رسد که بازی تاثیرگذار گان فایت، اولین دوئل دیجیتالی‌ست. رایانه خانگی ZX Spectrum دارای تعداد قابل‌توجهی از بازی‌های دوئل بود.

دلیل واضح برای چنین محبوبیت، پیاده سازی ساده فنی آن‌ها است، یک بازی دونفره هوش مصنوعی نمیطلبد، و حرکت دو کاراکتر به علاوه چند گلوله در صفحه در سطج مهارت هر برنامه نویس معمولی است.

نوع دیگری از بازی‌های اکشن وسترن، « اشماپ » (Shoot’em Up) است (تلفظ لفظی این کلمه شوتم آپ است و اشماپ سبک استفاده شده برای این کلمه است). در اِشماپ بازیکن به‌صورت انفرادی درگیر نبرد می‌شود که شخصیت اصلی را از زاویه بالا کنترل کرده، و به تعداد زیادی دشمن درحالیکه باید سعی کند از حملات آن‌ها در امان بماند، تیراندازی کند. بازی آرکید شرکت آتاری، شِریف (1979) جزو اولین اشماپ ها به شمار می‌آید که در آن ‌یک قانون‌گذار به‌تنهایی راهزنان را از پای درمی‌آورد ( کمی شبیه به Space Invaders).

همچنین کامپوترهای خانگی‌های با پردازنده‌های 8-بیتی هم شاهد عرضه اشماپ های متعدد بودند، ازجمله High Noon (1984) برای  کمودور 64، گان فایت (1989) که تصویر ایزومتریک داشت، و Outlaws (1985) که کلیشه‌ی اسب‌سواری را به مخلوط اضافه کرد.

در سیر تحول شوترها، پیشرفت تکنیکی و تمایلات مختلف به‌ وضوح دیده می‌شود. به دنبال عرضه آرکید نیمه سه‌بعدی Cabal (1988)، بازی مشابه دیگری روانه بازار شد که در آن کابوی‌ها و بومیان آمریکا جای سربازان مدرن را گرفته بودند.

عناصر تیراندازی اول ‌شخص که ابتدا در اوایل دهه 90 محبوبیت یافته بود، در وسترن ظاهر شد. مثلا وست وُرلد  2000 (1996) که بر اساس فیلم علمی تخیلی وست وُرلد (1973) ساخته شده بود. از تأثیر سری Red Dead ( 2004 ) و Call of Juarez ( 2006 ) هم نمی‌توان گذشت، که هر یک به‌نوبه خود استانداردهای وسترن اول شخص را با اضافه کردن عناصر سینماتیک و نقش‌آفرینی جابجا کردند.

جنگ داخلی آمریکا که بین سال‌های 1861 تا 1865 رخ داد، موضوع اصلی تعدادی از فیلم‌های وسترن بوده است. حتی در فیلم‌هایی که به‌طور مستقیم در مورد جنگ نیستند، موضوع درگیری، زمانی که شخصیت‌ها گذشته را به یاد آورده یا لباس جنگی بر تن می‌کنند هنوز هم وجود دارد. بیشتر بازی‌هایی که در مورد جنگ داخلی هستند، خود را در سبک استراتژی نوبتی (turn-based) یا هم‌زمان (real-time) بروز داده‌اند.

بازی The Battle of Shiloh (1981) جزو اولین استراتژی‌های با موضوع جنگ داخلی بود. تعجب‌آور است که این تم به‌سختی در سایر سبک‌ها مورد بررسی قرارگرفته است. یک توضیح احتمالی این است که جنگ موضوعی نسبتاً ظریف و متفرق است که شاید بهتر است تنها از راه دور و غیرمستقیم آن را خطاب کرد.

بازی‌های ماجراجویی نیز، حتی آن‌هایی که متن محور (text-based) هستند، در محیط غرب وحشی سیر کرده‌اند. داستان‌های تعاملی و متن محور روند متفاوتی را نسبت به بازی‌های اکشن دنبال می‌کنند، زیرا بیشتر آن‌ها بر حل کردن معماها تأکیددارند. در فیلم‌های ماجراجویی وسترن با وجود اینکه قهرمانان به‌ندرت کارآگاه هستند، باز برایشان پیش‌آمده که به حل راز و معما بپردازند.

شرکت Siera که بیشتر به خاطر Leisure Suit Larry و سری کوئست شناخته‌ شده است، با استفاده از موتور بازی‌شان، Gold Rush! (1988) و Freddy Pharkas: The Frontier Pharmacist (1993) را عرضه کردند که هر یک از این بازی‌ها، سطح ماجراجویی‌های متن محور را ارتقا داده‌اند. اولی شامل ارجاع مستقیم به سری Oregon Trail (که در آن شخصیت اصلی یک واگن میراند که خطرات مختلفی درراه آن را تهدید می‌کرد) بود.

نمونه‌های دیگر از ماجراجویی‌های با تم وسترن عبارت‌اند از Lost Dutchman Mine (1989) و در ژانر وحشت Alone In The Dark 3 (1994). سبک اشاره و کلیک هم پس از گذر از دوران طلایی خود در دهه 90، امروزه توسط بازی‌هایی چون Fester Mudd: Curse of the Gold (2012) مورد احیا قرارگرفته است.

آرکید الکترومکانیکی نینتندو Wild Gunman (1974) با استفاده از دو پروژکتور، کلیپ‌های وسترن را به‌قصد غرق کردن مخاطبین در تجربه بازی نمایش می‌داد که بدین گونه راه را برای بازی‌های دیجیتالی با میل مشابه در این زمینه باز کرد.

لیزر دیسک اولین تلاش برای استفاده از رسانه‌های نوری برای فیلم‌ها و درنهایت رسانه تعاملی بود. به نظر می‌رسد Badlands (1984) از شرکت کونامی اولین « فیلم تعاملی » با مضمون وسترن عرضه‌شده بر لیزر دیسک یا همان cdها باشد که مکانیک ساده آن شامل تماشای کلیپ‌های انیمیشن رندر شده و زدن دکمه صحیح در زمان مناسب بود (که امروزه به‌عنوان QTE شناخته می‌شود).

ازجمله بازی‌های لیزر دیسک که توجه زیادی به خاطر شباهت به فیلم‌های هالیوودی معاصر به خود جلب کرد، Mad Dog McCree (1990) بود که نخستین بار برای آرکید و سپس بر پلتفرم‌های مختلفی چون نینتندو وی و سگا سی دی عرضه شد.

چندین نوع از بازی وسترن وجود دارد که دسته‌بندی آن‌ها در سبکی خاص آسان نیست. در چندین مورد، مضمون وسترن در محصولات بی‌ربط مشاهده‌ شده که واضح‌ترین نمونه آن بازی‌های ورق (کارتی) هستند و عملاً خود از غرب وحشی ریشه گرفته‌اند!

از سوی دیگر، بازی نمادین « پوکر »، بخشی جدایی‌ناپذیر از داستان‌های وسترن است که اکثراً در قالب مینی گیم در بازی‌های ماجراجویی وجود داشته و دارد.

به همین ترتیب، PCها و کنسول‌های بازی فرمت‌های پیشرفته‌تری را ساپورت کرده و بازی‌های دوئل کم‌کم محبوبت خود را از دست‌داده و محو شدند. با افزایش قدرت پردازش، عناوین وسترن شگفت‌انگیزی در سبک اول شخص عرضه شد و برخی زیر سبک‌ها مثل « استراتژی جنگ داخلی »، از 30 سال قبل تا به امروز هم محبوبیت خود را از دست نداده‌اند.

مرگ تدریجی آرکید و ظهور عصر پی‌سی و کنسول

.

.

.

ادامه این مقاله را در قسمت بعد خواهید خواند …

Spider-Man
سازنده: Neversoft
ناشر: Activision
پلتفرم ها: Playstation – N64 – Dreamcast – PC
سال انتشار: 2000

بعد از انتشار تعداد زیادی بازی بالاخره اسپایدرمن راه خود را به دنیای سه‌بعدی باز کرد. اولین حضور شخصیت محبوب مارول در دنیای سه بعدی به بازی اختصاص پیدا می‌کند که در سال 2000 توسط Neversoft ساخته شد و وظیفه انتشار آن را Activision برعهده داشت. این بازی که تنها با نام Spider-Man شناخته می‌شود اولین خروجی اکتویویژن از این سری بود و نسخه پلی‌استیشن آن نیز با استقبال بسیار خوبی روبرو شد. حرکت شخصیت اصلی در دنیایی سه‌بعدی با استفاده از قابلیت‌های مختلف باعث شد تا ساخته Neversoft که با موتور گرافیکی Tony Hawk’s Pro Skater توسعه یافته بود، تبدیل به یکی از محبوب‌ترین بازی‌های ساخته شده براساس اسپایدرمن شود. اکتیویژن عنوان دیگری را با نام Spider-Man 2: Enter Electro به عنوان ادامه این اثر روانه بازار کرد اما در ادامه با رفتن به سراغ فیلم‌های سینمایی عملا پروژه اولین اسپایدرمن سه‌بعدی تنها با یک ادامه مستقیم به پایان رسید.

Spider-Man: Mysterio’s Menace
سازنده: Vicarious Visions
ناشر: Activision
پلتفرم ها: GBA
سال انتشار: 2001

بعد از حضوری موفق روی پلی‌استیشن، اسپایدرمن بار دیگر به کنسول‌های دستی و اینبار GBA منتقل شد. بازی بعدی این سری که در سال 2001 منتشر شد، Spider-Man: Mysterio’s Menace نام دارد و توسط استودیوی Vicarious Visions توسعه پیدا کرد. در این عنوان دو بعدی گیمر با استفاده از قابلیت‌های مختلف اسپایدرمن می‌توانست دشمن‌های مختلف را از پا در آورده و البته شخصیت اصلی را ارتقا دهد. این بازی که به صورت انحصاری برای GBA منتشر شد در سال 2001 توانست با استقبال خوب منتقدها روبرو شود.

Spider-Man: The Movie
سازنده: Treyarch
ناشر: Activision
پلتفرم ها: PC – PS2 – Xbox – Gamecube
سال انتشار: 2002

در سال 2002 سونی و مارول اولین فیلم سینمایی اسپایدرمن را با کارگردانی سم رمی اکران کردند. فیلمی که در هر دو زمینه کیفی و فروش عملکرد بسیار خوبی داشت و اکتیویژن با استفاده از این موقعیت بازی را همزمان با آن و تحت عنوان Spider-Man: The Movie روانه بازار کرد. داستان این بازی کاملا براساس فیلم سینمایی روایت شده و تنها برخی جزئیات در آن تغییر کرده بود. بسیاری از ساخته استودیو Treyarch که این روزها مشغول ساخت Call of Duty است، استقبال کردند اما دوربین و گیم‌پلی کوتاه را به عنوان مشکل‌های آن یاد کرده‌اند.

Spider-Man 2
سازنده: Treyarch
ناشر: Activision
پلتفرم ها: PC – PS2 – Xbox – Gamecube – DS – PSP
سال انتشار: 2004

با گذشت دو سال اکتیویژن پروژه بعدی اسپایدرمن را باز هم براساس فیلم سینمایی این اثر توسعه داد. همزمان با قسمت دوم فیلم سینمایی این مجموعه بازی تحت عنوان Spider-Man 2 روانه بازار شد که وظیفه ساختش را همچون قسمت پیشین Treyarch‌ برعهده داشت و برای پلتفرم‌های نسل ششم منتشر شد. بسیاری از گیمرها اعتقاد دارند که Spider-Man 2 بهترین بازی است که براساس این ابرقهرمان ساخته شده. ساخته Treyarch اولین بازی براساس اسپایدرمن بود که به صورت Open World در شهر نیویورک دنبال شده و این فرصت را در اختیار مخاطب قرار می‌داد که به راحتی و با شناور ماندن در میان ساختمان‌ها به سراغ هر جایی در نیویورک برود.

Ultimate Spider-Man
سازنده: Treyarch
ناشر: Activision
پلتفرم ها: PC – PS2 – Xbox – Gamecube – DS
سال انتشار: 2005

همکاری دوباره Treyarch و اکتیویژن اینبار به یک فیلم /بازی دیگر منتهی نشد و اسپایدرمن در ایستگاه بعدی میزبان بازی تحت عنوان Ultimate Spider-Man شد. در این بازی که براساس سری کتاب‌های مصور Ultimate در دنیای مارول ساخته شده، گیمر امکان انتخاب میان اسپایدرمن و دشمن او یعنی ونوم را در اختیار داشت. گیم‌پلی در زمان استفاده از قهرمان بازی همچون گذشته دنبال شده و گیم‌پلی‌ای Open World را ارائه می‌کرد اما انتخاب ونوم ساختار بازی را تغییر می‌داد. ونوم در جریان بازی سلامتی خود را به مرور از دست می‌دهد و گیمر باید سلامتی خود را با از بین بردن دشمن‌ها بازیابد. گیم‌پلی تکراری اصلی‌ترین ضعف این بازی بود.

Spider-Man: Battle for New York
سازنده: Torus Games
ناشر: Activision
پلتفرم ها:  GBA – DS
سال انتشار: 2006

بعد از 6 سال حضور در دنیای سه‌بعدی، اسپایدرمن بار دیگر در عنوانی دو‌بعدی و برای کنسول‌های دستی حضور پیدا کرد. در این بازی که Spider-Man: Battle for New York نام دارد و وظیفه توسعه‌اش را Torus Games برعهده داشت، گیمر بایستی با گرین گابلین برای به دست آوردن کنترل نیویورک مبارزه کند. ساختار این نسخه از مجموعه بازی‌های اسپایدرمن باز هم به صورت دو بعدی و پلتفرمر طراحی شده بود و عموما واکنش‌های منفی را دریافت کرد.

Spider-Man 3
سازنده: Treyarch
ناشر: Activision
پلتفرم ها:  PS2 – PS3 – Xbox – X360 – DS – PSP – Wii – PC – Gamecube
سال انتشار: 2007

طبق رسم همیشگی اکتیویژن برای انتشار بازی/فیلم‌ها اینبار نوبت به قسمت سوم فیلم‌های سینمایی اسپایدرمن رسید تا میزبان یک بازی ویدئویی شود. در این اثر که تحت عنوان Spider-Man 3 شناخته می‌شود باز هم شاهد خط داستانی مشابه با ساخته سم رمی بودیم. همچون فیلم سینمایی که به اندازه دو قسمت ابتدایی مورد توجه قرار نگرفت، ساخته Treyarch نیز با واکشن مثبتی روبرو نشد. اصلی‌ترین ضعف این بازی ساخته شدن نسخه‌های مختلف آن توسط استودیو‌های متفاوت بود. سه استودیو Treyarch، Vicarious Visions وBeenox  روی نسخه‌های مختلف Spider-Man 3 کار کردند و عملا تمامی آنها شکست خوردند. فیزیک ضعیف، گرافیک متوسط، گیم‌پلی تکراری و نبود خلاقیت خاص به عنوان اصلی‌ترین دلایل شکست این بازی شناخته می‌شوند.

ادامه دارد …

از سال 1981 تا 1983 میلادی – عناوین Arcade

بازی Donkey Kong اولین عنوانی بود که ماریو در آن دیده شد. Donkey Kong گوریل قهرمان نینتندو، برای صنعت بازی های آرکید آمریکا، موفقیت عظیمی را کسب کرد. اولین طراحان سری بازی ماریو Shigeru Miyamoto و Gunpei Yokoi بودند. داستان اولین عنوان بازی در عین سادگی بسیار برای گیمرها جذاب بود. Donkey Kong از دست صاحب خود یعنی ماریو فرار می کرد و دوست ماریو Peach را می دزدید و به بالای ساختمان نیمه کاره ای می برد. ماریو برای به دست آوردن دوست خود باید از ساختمان نیمه کاره و داربست ها بالا می رفت و او را از دست Donkey Kong نجات می داد. در این بین گوریل فراری، بشکه هایی را برای جلوگیری از بالا آمدن ماریو از داربست ها به پایین پرتاب می کرد. جالبه بدانید در این بازی، هیچ کسی ماریو را به این اسم نمی شناخت و همه او را آقای نجار صدا می زدند. بعدها اسم آقای نجار به ماریو تغییر یافت و همه ماریو را یک نجار شجاع خطاب می کردند. این بازی به همه قدرت بازی های آرکید و قدرت نینتندو را ثابت کرد. سرانجام در سال 1982 که ماریو اولین سالگرد خودش را می گذراند، این بازی برای کنسول های مختلف آن زمان از جمله Intellivision و چند سال بعد برای کامپیوترهای خانگی همچون Vic 20، Apple II و Commodore 64 پورت شد. می توانید تصویری از بازی Donkey Kong را که قابل بازی بر روی دستگاه های آرکید بود را ببینید:

تصویری از دستگاه های آرکید:

تصویری نادر از کنسول خانگی Intellivision:

در سال 1983 ماریو بالاخره از دست Donkey Kong رهایی یافت و وارد دوره جدیدی از بازی های Mario Bros شد. در این عنوان شخصیت محبوب دیگری به بازی با اسم Luigi اضافه شد. لوییجی در واقع برادر ماریو بود ولی تنها تفاوت آن با ماریو در رنگ لباس و کلاه او بود. لوییجی بر خلاف ماریو، کلاه و لباس سبز رنگ داشت و شغل و حرفه خود را از نجاری به لوله کشی تغییر داده بود. این بازی با یک بک گراند ثابت درست شده بود و دشمنان شما در بازی لاک پشت ها و جانوران قهوه ای شکل عجیب غریبی بودند که شما با پریدن بر روی آنها و استفاده از آرنج خود می توانستید آنها را از بین ببرید. گیم پلی بازی ماریو در عین سادگی، روند خود را در سال های بعد ادامه داد. لاک پشت های بازی با اسم Koopa و نحوه بیرون آمدن آنها از لوله های ساخته شده توسط لوییجی و صدای دلینگ – دلینگ برداشتن سکه ها به عنوان جایزه بازی، در عناوین بعدی هم مورد استقبال قرار گرفت.

نینتندو با برگرداندن سبک بازی و قهرمان سبیلو خود به عنوان یک بازی خانگی دلیل قانع کننده ای را داشت؛ وارد کردن کنسول خانگی خود به بازار و نیاز گیمرها به بازی های معتاد کننده کنسول نینتندو!

از سال 1985 تا 1990 میلادی – دوران اوج Nes ( میکرو )

Nes یا همان Nintendo Entertainment Service نام دیگر کنسول خانگی میکرو بود که با ورودش به صنعت گیم تحولی عظیم را در صنعت گیم به خود اختصاص داد. در ابتدای انتشار این کنسول، ماریو هم حضور خود را نشان داد اما نه در بازی جدیدی از سری بازی ماریو همچون Donkey Kong و یا Mario Bros بلکه به نوعی در عناوین دیگر شاهد حضور او بودیم. درست است که دو عنوان Donkey Kong و Mario Bros دو بازی ثابت این کنسول در سال 1983 بودند؛ ولی این ماریو در سال 1984 در عناوین دیگر، به نوعی خود را نشان داد. در بازی تنیس میکرو در سال 84، از چهره ماریو در چهره داور بازی استفاده شده بود و از داور میدان چهره ای برجسته را ساخته بود. در بازی گلف میکرو، چهره ای بسیار شبیه به ماریو همراه با سبیل معروف خود در نقش راهنمای بازی دیده شد. حتی در بازی پین بال هم شما می توانستید ماریو را در یک مرحله مخفی بیابید.

هنوز سال 1985 نشده بود که یک عنوان از ماریو به کنسول میکرو اختصاص داده شد که دنیا را دچار تحولی عظیم کرد. با وارد شدن Super Mario Bros به کنسول خانگی میکرو، بازی های قدیمی و پلتفرمر تک محیطی به سرعت جای خود را به این دادند؛ بازيي با سبک ادونچر پلتفرمر که گيمرها را با تجربه اي که تا به حال با آن رو به رو نشده بودند، مواجه می کرد. در حقیقت، در این زمان بود که سیستم امتیاز دهی و مراحل متنوع این بازی فرق بین بازی های آرکید و بازی های کنسولی را برای همه گیمرها آشکار ساخت. قبل از انتشار این بازی، کنسول ها فقط برای بازی کردن بازی های از دور خارج شده آرکید یا فشرده آنها بودند. بعد از منتشر شدن بازی Super Mario Bros، گیمرهایی که از کنسول در خانه برای بازی کردن استفاده می کردند به این نتیجه رسیدند که بازی ها در عین اورجینال بودن، می توانند بدون نیاز به خرید سکه برای دستگاه های بازی واقع در گیم سنترها، بارها و بارها در خانه بازی شوند و حداکثر استفاده از بازی را ببرند. Super Mario Bros اولین بازی نبود که کرکتر دو بعدی ماریو را به گیمرها نشان می داد اما در همان عنوان هم توانست تمامی کرکترها و ماهیت بازی را به همه گیمرها نشان دهد. المان هایی که در این بازی دیده شد شامل خوردن قارچ برای بزرگ شدن، پرنسس Peach، غول معروف این سری بازی Bowser، استفاده از لاک Koopa ها ( لاک پشت ها ) به عنوان سلاح و کله قارچیا که اهالی شهر محسوب می شدند، بود که تمامی اینا در نسخه های بعدی بازی هم دیده شدند.

البته نینتندو نمی خواست که بازی های آرکید برای همیشه ازذهن ها پاک و محو شوند بنابر این در سال 1985، بازیی با سبک پازل از ماریو ساخته شد که در آن ماریو می توانست هر چقدر که دوست دارد دشمنان خرابکار خود را نابود کند و امتیاز کسب کند. این بازی هم سبک آرکید داشت و تک محیطی بود.

شاید برای شما کمی گیج کننده باشه ولی در حقیقت، دو عنوان از Super Mario Bros 2 ساخته شد؛ نسخه ژاپنی بازی که بسیار شبیه به نسخه اورجینال بازی بود با این تفاوت که برای اولین بار ماریو و لوییجی هر کدام توانایی متفاوتی را نسبت به هم داشتند. به هر حال این بازی با توجه به کرکتری که شما انتخاب می کردید، مراحل بازی هم کمی تغییر می کرد و سخت تر می شد. این سخت شدن بازی اصلاً برای گیمرهای غربی خوشایند نبود. بنابر این بازیی جداگانه ای برای گیمرهای آمریکایی در سال 1988 ساخته شد.

در نهایت، با انتشار Super Mario Bros 3 در سال 1988، تمامی زحمات اضافه و سختی ها به کنار رفتند. در حقیقت اگر شما دوست دارید بدانید که یک بازی ویدئویی چگونه بعد از سه عنوان به این سرعت تغییر کرده و پیشرفت می کند، باید نگاهی به سوپر ماریو 3 داشته باشید و از این تغییرات درس بگیرید. درسی که Miyamoto از سه عنوان قبلی گرفته بود، باعث شد که او و تیم بازی سازیش سومین عنوان از بازی خود با طراحی 8bit رونمایی کنند و دست آوردی شگرف را خلق کنند. Miyamoto بازیی غیر خطی را خلق کرد که در آن قابلیت برگشت به محیط هایی که از آن گذشته بودید، را داشتید. همچنین شما می توانستید قبل از ورود به یک مرحله بر روی یک نقشه حرکت کنید، مسابقات و Challenge را جست و جو کنید، اجباراً با نینجاهای بی رحمی که بر سر راه شما در نقشه قرار می گرفتند بجنگید و به مبارزه با خان ها یا غول های بازی بپردازید. بازی دارای 8 نقشه یا منطقه مختلف بود که در بین آن مسابقات زیبایی وجود داشت که شما برای پیدا کردن آنها می توانستید تلاش و تکاپو کنید. قدم به قدم مراحل بازی با هدف خاصی طراحی شده بود که تفاوت این بازی با عناوین گذشته را نشان می داد و یا زمینه ای از عنوان بعدی بازی را در ذهن شما ایجاد می کرد. تعجبی هم ندارد که این بازی به عنوان پر فروش ترین بازی سه گانه انتخاب شد.

در سال 1989 بود که عنوان جدیدی با نام Super Mario Land منتشر شد که تجربه ای متفاوت را برای گیمرها رقم زد. از این رو Miyamoto نظرات زیادی را به خود جلب کرد. البته این بازی برای گیمرهای آمریکایی در سال 1990 و برای گیمرهای اروپایی در سال 1991 منتشر شد. ادامه دارد…

نویسنده: عرفان سکاکی