به گزارش وی جی مگ، هرچند بسیاری انتظار داشتند که امسال شاهد سورپرایزهای مختلفی باشیم اما برخلاف انتظارات اینگونه نشد و نه تنها تعداد زیادی بازی جدید و مهم معرفی نشدند بلکه همان اندک بازی‌های بزرگی که برای اولین بار رونمایی شدند نیز نمایشی درست و کامل را تجربه نکردند.

نمونه این مسئله را با بررسی کنفرانس کمپانی Bethesda می‌توان متوجه شد. در شرایطی بسیاری انتظار داشتند بازی Starfield در نمایش امسال به صورت کامل نشان داده شود اما سازندگان این اثر تنها به معرفی کوتاهی از آن در کنار The Elder Scrolls 6 بسنده کردند. در مقابل سورپرایزهای اصلی مایکروسافت یعنی بازی Halo Infinite و بازی Gears 5 پیش از معرفی رسمی لو رفته بودند و سونی نیز به جز نمایش چهار بازی بزرگ خود هیچ اثر جدیدی را معرفی نکرد.

در کنار عملکرد نه چندان خوب سونی و مایکروسافت دو کمپانی Ubisoft‌ و EA نیز بدترین عملکرد چند سال اخیر خود را به نمایش در آورده و نه تنها بازی بزرگی را رونمایی نکردند بلکه تنها کنفرانس مناسبی را تدارک ندیدند. تنها بازی‌های بزرگ Ubisoft در نمایشگاه E3 امسال بازی Assassin’s Creed Odyssey‌ بود که تقریبا پیش از برگزاری کنفرانس این شرکت فرانسوی به صورت کامل تمامی جزئیاتش لو رفته بود. باید به این نکته نیز توجه داشت که نمایش نهایی بازی نیز آنچنان که باید مورد توجه مخاطب‌ها قرار نگرفت و بسیاری اعتقاد داشتند که ساخته جدید Ubisoft به نسخه قبلی از مجموعه Assassin’s Creed شباهت بسیاری دارد.

با اختلافی قابل توجه بهترین نمایش امسال نمایشگاه E3 به دو بازی The Last of Us Part 2 و Ghost of Tsushima اختصاص داشت که به صورت انحصاری برای PS4 در حال توسعه هستند. در این میان نباید به راحتی از کنار بازی Fallout 76 و Super Smash Bros Ultimate گذشت که نویدبخش آثاری با کیفیت هستند و از همین حالا توجه‌های بسیاری را به خود جلب کرده‌اند.

دانلود با کیفیت 720P

دانلود

در یوتیوب مشاهده کنید (1080P)

مصاحبه با وحید عبدالهی که اولین سردبیر نشریات بازی در تاریخ مطبوعات کشور بود

کسری کریمی طار- روزنامه صبا

صنعت بازی به علت نو و بدیع بودنش و قابلیت استفاده به عنوان یک ابزار فرهنگی قدرتمند ، همیشه در کشور زیر ذره بین بوده و هست. در چنین شرایطی چاپ یک نشریه ی اختصاصی بازی هم دردسرهای خاص خودش را دارد. حساسیت ها از یک سو و شکل متفاوت آنها تنها بخشی از سختی های چاپ یک نشریه بازی هستند. با این حال تاریخ چاپ نشریات بازی بازمی گردد به سال 80 و انتشار نشریه بازی رایانه. اولین نشریه ی بازی کشور که نزدیک به 11 سال فعالیت کرد و حتی زمینه را برای دیگر نشریات بازی مهیا کرد تا طی یک دوره طلایی شاهد چاپ سه نشریه بازی متفاوت از یکدیگر باشیم.متاسفانه این روزها فقط یک نشریه اختصاصی بازی چاپ می شود و  بیشتر مخاطبان هم به سایت ها یا نشریات فرعی روی آورده اند. همین بهانه ای شد تا  به سراغ وحید عبدالهی ها سردبیر نشریه بازی رایانه برویم که برای نخستین بار مخاطبان ایرانی را با نشریات بازی آشنا کرد. او این روزها روی یک بازی موبایل کار می کند ، اما هنوز هم با انرژی از بازی رایانه و نشریات بازی صحبت می کند و دوره چاپ بازی رایانه را یکی از بهترین دوران زندگی خود می داند. در این مصاحبه با او در مورد سختی های چاپ یک نشریه بازی و تجربه 11 ساله اش در این صنف صحبت کردیم.

علاقه شما به بازی از کجا شکل گرفت ؟

 پدرم در کار چاپ و نشر بود.  در سال 68  پدرم به دنبال کامپیوتری بود که بتواند کارهای چاپش را راحت تر انجام دهد. قرار شد یکی از بستگانمان در خارج کشور کامپیوتر مورد نیازش را تهیه کند ، هرچند کامپیوتری که او برایمان فرستاد یک نسخه کنسول کومودور 64 بود. کومودور 64 به کارم پدرم نیامد ، اما مرا با دنیای گیم آشنا کرد.

چه اتفاقی افتاد که به فکر چاپ و انتشار مجله ی بازی افتادید ؟

 من در کار چاپ و نشر به پدرم کمک می کردم. کار من صفحه آرایی بود و طی دوره ای مجلات و نشریات زیادی را صفحه بندی کردم یک روز به صورت اتفاقی متنی خارجی در مورد بازی ترجمه کردم. مطلبی که ترجمه کردم مربوط به «دیابلو 2» بود.  خیلی زود صفحاتش را بستم. به اندازه ای این کار برایم جذاب بود که لی آوت را مدام عوض می کردم و پرینت می گرفتم. یک روز یکی از دوستانم که او هم علاقه وافری به گیم داشت به دفتر پدرم آمد و کارم را دید. با تعجب از من پرسید که مگر مجله گیم داریم و من هم کمی سر به سر او گذاشتم. مدام می پرسید که مگر می شود در ایران مجله بازی داشته باشیم. من هم گفتم  اره ولی 20 هزارتومان است که در سال 76 مبلغ فراوانی به حساب می آمد. دوستم حتی دست به جیب شد ، اما در نهایت به او گفتم که شوخی کردم. همان جا بود که دوستم پیشنهاد داد که مجله بازی چاپ کنیم.

دسترسی به اینترنت در آن سال ها کار سختی بود و با آن سرعت اصلا امکان دانلود PDF وجود نداشت. پیش از ایده ی دوستت ، مجلات خارجی گیم را مطالعه کرده بودی ؟

  چند مجله خارجی را خوانده بود. مجلات گیم خارجی خیلی سخت پیدا می شدند. یادم هست یک مغازه در میدان امام بود که مجله گیم خارجی می فروخت. چون بسیار کم یاب بود ، قیمتش هم زیاد بود. خیلی اوقات یک ماه پول جمع می کردم که بازی بخرم ، اما با دیدن مجله تمامی پولم را برای آن خرج می کردم.

کار مجله به کجا رسید  ؟

اواخر سال 77 بود که با دوستم به دنبال مجوز مجله بازی رفتیم و سر از وزارت ارشاد درآوردیم. در وزارت ارشاد به مسئول مربوطه گفتیم که میخواهیم مجله بازی منتشر کنیم. آن مسئول هم کمی خندید و یک فرم به ما داد تا پر کنیم. فرم درخواست مجوز بود و منتظر ماندیم تا نتیجه کار برسد. اردیبهشت 78 بود که مدارک را کامل کردیم. به ما گفتند که باید سابقه 5 ساله در مطبوعات داشته باشی. آن زمان 18 سالم بود و قطعا چنین سابقه ای نداشتم. برای همین سراغ یکی از بستگانم رفتم که تمامی مشخصات لازم را داشت و مجوز را به اسم او رد کردیم.  اواخر 78 بار دیگر به وزارت ارشاد مراجعه کردیم و در آنجا به ما گفتند که درخواست شما هنوز در حال بررسی است. 79 و 80 هم به همین منوال. همان سال 80 بود که یکی از کارمندان ارشاد به ما گفت که با مدارک شما زودتر از 6 الی 7 سال مجوزی صادر نمی شود. بعد از این اتفاقات دوستم به آمریکا مهاجرت کرد ، اما من هنوز به مجله ی بازی علاقه مند بودم.

موفق شدید مجوز بگیرید ؟

 نه. مدت زیادی به دنبال مجوز بودم اما در نهایت قیدش را زدم تا اینکه بازی در اوایل سال 80 به دوران اوج خود در ایران رسید. قیمت کامپیوتر و قطعاتش ارزان شده بود و خبری از کپی رایت هم نبود. کنسول بازی هم به  پدیده ای فراگیر تبدیل شده بود. باز به دنبال مجوز رفتم ولی همان جواب را شنیدم تا اینکه یکی از دوستان پدرم پیشنهاد داد ایده ام را در قالب یک ویژه نامه پیاده کنم. در آن زمان نشریه ای داشتیم به اسم طبرستان سبز که پدرم کارهای پیش از چاپش را انجام می داد. روزنامه هم سیاسی بود اما لطف کردند تا بازی رایانه در خرداد سال 80 منتشر شود.

نویسنده ها را از چه طریقی پیدا کردید ؟ قطعا شرایط سختی بوده مخصوصا اینکه در آن زمان نشریه ای مرتبط با بازی نداشتیم.

در ابتدا با چند مترجم کار کردم. مطالب نهایی را هم خودم ادیت می کردم. یکسری از مطالب را هم خودم ترجمه کردم. برای صفحه بندی هم مشکلی نداشتم مخصوصا اینکه به لطف پدرم با تمامی مراحل چاپ یک نشریه و طریقه صفحه بندی آن آشنا بودم.

همان شماره ای کاورش مکس پین بود ؟

 بله

استقبال از شماره نخست چه طور بود ؟

هیچ وقت فراموش نمی کنم که اولین شماره صبح چهارشنبه منتشر شد. پنج شنبه صبح که به دفتر پدرم مراجعه کردم  با یک تماس تلفنی روبرو شدم. تلفن را جواب دادم و متوجه شدم یکی از خریداران مجله است.  داشت با ذوق در مورد مجله و چگونگی انتشارش صحبت می کند. گویی که خستگی چند ساله از تنم در رفت. پنج نفر دیگر هم همان روز با دفتر تماس گرفتند و همان حرف ها را زدند. از شنبه هفته بعدش ، هم تلفن دفتر پدرم هم تلفن طبرستان  سبز مدام زنگ می خورند. کار به جایی رسید که مسئولان روزنامه شاکی شده بودند. می گفتند تمام مدت بچه ها و نوجوان ها زنگ می زنند و در مورد بازی از ما سوال می کنند (می خندد).

تیراژ شماره نخست چه قدر بود ؟

چهار هزار شماره که 60 درصدش به فروش رفت. توزیع کننده ای که با او کار می کردیم می گفت عجیب است که یک مجله جدید تا این اندازه در فروش  خوب عمل کند. چون منبع گیم نداشتیم  حتی جداگانه نزدیک به 500 نسخه را مستقیما برای دکه ها ارسال می کردیم. تیراژ را بالا بردیم و تعداد فروش از 60 به 85 درصد رسید. تا شهریور چهار شماره بازی رایانه را چاپ کردیم.

تا چه شماره ای با مترجم کار می کردید ؟

تا شماره دوم با مترجم کار کردم اما طی این مدت آنقدر با دفتر تماس گرفتند که در نهایت با تعدادی از همان هایی که تماس می گرفتند شروع به کار کردیم. «آرش حسن زادگان» اولین نفر بود که «محمود بلالی» را با خودش آورد.« کیانوش کنی» و «رضا خدامی» هم به فاصله کمی نسب به این دو اضافه شدند. همین نفرات که بازی دوست داشتند  کیفیت کار را به شدت بالا برد.

چه اتفاقی برای شماره پنجم افتاد ؟

 روزنامه طبرستان سبز به تهمت و افترا متهم و در نهایت بسته شد. من هم تا چندماه بعد قید بازی رایانه را زدم. تا اینکه دیدم روزنامه ها به گیم توجه می کنند و نشریات فناوری هم صفحات مخصوص به گیم اضافه کرده اند. ویژه نامه «کاوشگر» هم همان موقع چاپ شد که بعدها به «کلیک» تغییرنام پیدا کرد. یک ویژه نامه دیگرهم به نام «بازی نما» چاپ شد. تا اواخر سال 83 به دنبال چاپ مجله نبودم اما اوایل سال 84 بود که دوباره به سراغ انتشار آن رفتم. باز هم مجوز ندادند و این بار هم به سراغ فرمت ویژه نامه رفتیم. «بابک عظیمی» که از نویسندگان سابق بازی رایانه بود موجبات بازگشایی مجله را فراهم کرد. او در نشریه «اطلاع» مشغول به کار شده بود که مسئولان آن به چاپ ویژه نامه گیم علاقه مند بودند. با هم به توافق رسیدیم و اواخر سال 84 یک شماره دیگر چاپ کردیم.

چه تغییراتی نسبت به دوره اول داشتید ؟

این بار تمامی صفحات را رنگی کار کردیم تا بازی رایانه  جز اولین نشریات تمام رنگی باشد. دفترچه راهنمای بازی و پوستر چاپ کردیم. سی دی اضافه کردیم تا مخاطبان بتوانند تریلرهای روز بازی را مشاهده کنند. اولین نشریه ای بودیم که همراه با سی دی چاپ می شدیم. نزدیک به سه سال با این نشریه کار کردیم تا اینکه مشکلاتی برای آن پیش آمد و دیگر نمی توانست ویژه نامه چاپ کند.

منظورتان این است که در نهایت مجوز گرفتید ؟

اواخر سال 84 به معاونت مطبوعاتی مراجعه کردم و جالب اینکه جواب درخواستم آمده بود.  درخواست را رده کرده بودند به گفته  آن جوابیه واجد شرایط نبودیم. بعد از وقفه دوم با مدیر مسئول یکی از نشریاتی که بسته شده بود آشنا شدم و او هم نشریه اش را تغییر نام داد تا بازی رایانه برای اولین بار بدون فرمت ویژه نامه ای منتشر شود و تا سال 91 هم مشغول به چاپش بودیم.

نشریه دنیای بازی در زمان چاپش خود را به عنوان اولین نشریه رسمی بازی معرفی کرد هیچ گاه از این اتفاق ناراحت نشدید ؟

ادعای آنها از یک جهت درست بود و از یک جهت غلط. «دنیای بازی» اولین نشریه با مجوز بود یعنی با فرمت ویژه نامه چاپ نمی شد.  به آنها مجوز دادند به ما ندادند. با این حال بازی رایانه خیلی زودتر از دیگر نشریات منتشر شد. اولین شماره بازی رایانه سال 80 بود و اولین شماره دنیای بازی به گمانم اواخر 85 یا اوایل 86. «بازی نما» هم روندش شبیه به ما بود و بعد از فرمت ویژه نامه ، امتیاز جای دیگری را گرفتند و منتشرش کردند. با این حال ناراحت نیستم چون طرفداران ما از همه قدیمی تر بودند و اسم ما را شنیده بودند.

رکورد فروشتان چه مقدار بود ؟

بیشتر شماره ها با تیراژ 40 هزار نسخه چاپ می شد اما برای شماره های E3 به 60 هزار نسخه هم رسیدیم. تابستان ها هم 50 هزار نسخه.

کف فروش چه قدر بود ؟

در زمان آغاز کار با «اطلاع» بار دیگر با 4 هزار نسخه شروع کردیم هرچند پس از چند شماره به 20 هزار نسخه رسیدیم. حتی شماره های آخر هم که وضعیت مطبوعات خوب نبود به 6 هزار نسخه رسیده بودیم.

هنوز هم نشریاتی تخصصی داریم ، نشریاتی که آگهی های فراوانی هم دارند ، اما شما به صورت تک فروشی کار می کردید که سیستم عجیبی در مطبوعات بود.

در آغاز کار هیچ کدام از شرکت ها به نشریات بازی توجهی نمی کردند. طی دوره اول اصلا به دنبال آگهی نبودیم اما دوره ی دوم چرا ، مخصوصا اینکه هزینه های چاپ رنگی و سی دی زیاد بود. 8 ماه از دوره ی دوم گذشته بود که شرکت های سخت افزاری حاضر به چاپ آگهی شدند زیرا  تا آن زمان نمی دانستند که این گیمرها هستند که سخت افزارهای قدرتمند می خرند. متاسفانه یک جور کسر شان برای خودشان می دانستند. با این حال موفق شدیم با شرکت های بزرگ الکترونیکی قرارداد ببندیم. رقبای ما برای اینکه بتوانند با همان شرکت ها کار کنند تعرفه آگهی را به شدت پایین آوردند. با اینکه ما پرفروش ترین بودیم ولی شرکت ها ترجیح می دادند با مبالغ کمتری کار کنند. در بودجه بندیشان هم ذکر شده بود که فقط با یک نشریه گیم کار کنند. متاسفانه در ادامه بازار آگهی نشریات بازی به شدت افت کرد و حتی تعرفه ها از تعرفه های نشریات فناوری هم پایین تر آمد.

شما هم تعرفه ها را پایین می آورید؟

ما به کارمان اعتماد داشتیم و چون کیفیتمان بالا بود تعرفه را پایین نیاوردیم و حتی در اواخر حیات مجله با همان سیستم فروش تکی ادامه دادیم. از سال 88 و 89 هم به علت شرایط بد اقتصادی مطبوعات ، بسیاری از نشریات بسته شدند. هزینه های چاپ چهار برابر شد و هزینه های کاغذ 6 الی 7 برابر شد تا اینکه سال 91 نشریه به صورت کامل بسته شد.

در طول 11 سال کار غیرمنظم چند بار اخطار برای بستن نشریه دریافت کردید ؟

فکر کنم 5 یا 6 بار این اتفاق افتاد. یعنی اخطارهای جدی داشتیم. یک بار تا مرز تعطیل شدن رفتیم اما قاضی عوض شد و  مجله بسته نشد.

برای کاور ویچر 2؟

بله البته نشریات دیگر هم آن را کار کرده بودند اما اخطارش برای ما آمد.

رابطه تان با دیگر نشریات چه طور بود ؟

اوایل با هم مشکل داشتیم اما پس از مدتی با هم دوست شدیم

در مدت چاپ چند نویسنده در بازی رایانه کار کردند ؟

در یک دوره 20 نویسنده داشتیم اما در مجموع 40 نویسنده در بازی رایانه کار کردند

چرا مجله همیشه با تاخیر چاپ می شد ؟

حقیقتش این بود که بازی رایانه به دلیل جو و دوستی ها این همه سال چاپ می شد. حقوق ها کم بود و پولی هم که درمی آوردیم خرج خود نشریه می شد. قیمت مجله را هم تنها در اواخر کار 1.5 برابر کردیم. برای همین هیچ گاه نمی توانستم یک مدیر اجرایی ثابت داشته باشم. همیشه خودم با نویسنده ها و چاپ و صفحه بندی اش سر و کار داشتم. کنترل کردن تیم تحریریه هم خیلی سخت بود. گیمرها قشر عجیبی هستند و از آنها عجیب تر نویسندگان بازی. از طرفی بازی رایانه کار دلی بود و باید به شغل اصلی خودم هم رسیدگی می کردم.

به عنوان سوال آخر برایم جالب است که برخورد خانواده ات با بازی چه طور بود ، مخصوصا اینکه تو دو برادر کوچک تر داری که هر دو جز بازیسازان باسابقه کشور هستند. پدر مادرت چه واکنشی در قبال تو و برادرانت داشتند ؟

هیچ وقت از طرف خانواده تشویق نشدم و سرکوفت هم خوردم (می خندد). پدر و مادرم می گفتند این کار آینده ندارد ، هرچند برادرانم هم وارد صنعت بازی شدند. البته آنها از هم من زرنگ تر بودند و زودتر از من بازیساز شدند. در هر صورت همه ی ما به شدت به کامپیوتر و بازی علاقه داشتیم و هر سه نفرمان هم هنوز در صنعت بازی هستیم.

منبع: روزنامه صبا

بابک کرباسی یکی از قدیمی‌های صنعت بازی کشور است که پیش از آغاز فعالیت بنیاد، در این حوزه مشغول به کار بوده است. او علاوه‌بر کار روی پروژه‌هایی همچون «مقاومت»، «افسانه نوروز»، «مدافعان کربلا» و «عملیات شیطان»، پست‌های مدیریتی فراوانی را طی دهه گذشته تجربه کرده است از جمله مسئولیت حوزه سرگرمی‌های دیجیتال و کارشناس مرکز توسعه فناوری و اطلاعات وزارت ارشاد. او همچنین دبیر انجمن بازیسازان انقلاب اسلامی و نیز دبیر ستاد بازی‌های رایانه‌ای مرکز ملی فضای مجازی کشور بوده است.بابک کرباسی در حال حاضر یکی از چهار عضو اصلی کارگروه بازی‌های رایانه‌ای نظام صنفی به‌حساب می‌آید. باتوجه به مصاحبه دو هفته پیش حسن مهدی اصل (یکی دیگر از این کارگروه) و جوابیه‌‌ هادی جعفری‌منفرد که به عنوان سخنگوی این کارگروه شناخته می‌شود، تصمیم گرفتیم مصاحبه‌ای را با کرباسی ترتیب دهیم تا علاوه‌بر رفع ابهامات اینچنینی، بیشتر با مشکلات و مسائل پشت پرده صنعت بازی آشنا شویم؛ مشکلاتی که به گفته خودش، آنها را با پوست و استخوان لمس کرده است.

یکی از فعالان قدیمی بازیسازی داخلی هستید. به نظر شما بنیاد زمان مینایی با بنیاد کریمی قدوسی چه تفاوت‌ها‌یی دارد؟ بنیاد جدید در چه زمینه‌ای بهتر عمل کرده است و در چه زمینه‌ای ضعیف‌تر؟

در دوره مینایی همه چیز خام بود. ما در حال یادگیری تولید بودیم و آنها نیز در حال یادگیری مدیریت. صنعت گیم اصلا وجود نداشت. کریمی قدوسی یک سازنده است و به تمام بازیسازان کمک کرده. شخص مینایی را هم فرد بسیار با دانش و شریفی می‌دانم اما در آن هنگام حتی حاکمیت هم نمی‌دانست که چگونه باید صنعت بازیسازی را شکل دهد. اتفاقی که افتاد پیدایش افرادی بود که از آب گل آلود ماهی گرفته و با چاپلوسی خود را به بنیاد نزدیک کردند. همین افراد وارد بدنه مدیریت بنیاد شدند و برای خودشان ساز و کار تعریف کردند. به قول معروف مافیا شکل دادند. از این گروه مثلا 10 نفره، هفت‌نفر از آنها سازنده بازی شدند. این افراد هیچ‌کدام سازنده نبودند. آنها روی دوش ما بازیسازی یاد گرفتند، یک‌جورهایی خون ما را مکیدند و الان سودش را می‌برند.

یعنی همین افراد الان صاحب استودیو شده و درآمدزایی می‌کنند؟

یا استودیو تاسیس کردند یا استودیوهای قدیمی را خریده‌اند یا در آنها شریک شده‌اند. به من ربطی ندارد آنها پول از کجا آورده‌اند ولی در آن هنگام، کنار آمدن با چنین موضوعی برای همه ما سخت بود. همین نقطه ضعف‌ها باعث یک عقبگرد وحشتناک در صنعت بازیسازی شد. ما در زمان تاسیس بنیاد افراد کاربلدی همچون بهرام برقعی یا پویا دادگر را داشتیم. استودیوی فصیحی هم در همان دوران شکوفا شد. ما در حال طی کردن راه خود بودیم و پروژه‌های بزرگی همچون بازی‌های «پایان معصومیت»، «عصر پهلوانان» و امثالهم هیچ‌کدام با کمک بنیاد شکل نگرفت. من و فرشاد صمیمی پیش از شکل‌گیری بنیاد مشغول کار مشترک بودیم. در آن زمان موسسه تبلیغات اسلامی و تبیان، کانون پرورش فکری کودک و نوجوان و یک قسمت بازیسازی در سپاه و بسیج بودند. مسیر خوبی پیش‌رو داشتیم. بنیاد شکل گرفت تا راه پیشرفت صنعت را تسهیل کند ولی تبدیل شد به یک دست‌انداز بزرگ برای صنعت.

چه اتفاقی افتاد؟

شورای‌عالی انقلاب فرهنگی مصوبه‌ای داشت برای تسهیل کار بازیسازان و ساخت راحت‌تر بازی‌های بومی براساس منویات مقام معظم رهبری اما همین باعث شکل‌گیری مشکلی بزرگ شد. اساس‌نامه بنیاد از همان روز اول اشتباه بود. در آغاز دولت دهم، ما جلسه‌ای با شمقدری داشتیم و در مورد مشکلات این اساس‌نامه گفتیم. وی هم قول داد طی 10 روز مشکلات ذکر شده را به شورای‌عالی انقلاب فرهنگی منتقل کند تا اساس‌نامه بنیاد براساس نقطه‌نظرات نخبگان این حوزه تغییر کند اما مدیران بنیاد واکنشی بسیار شدید نشان دادند و حتی نقاط مبهم و ضعف این اساس‌نامه را جزو حسن‌های این سند خواندند. به راحتی می‌توانم بگویم تصمیم‌های غلط و غیرکارشناسی شورای‌عالی انقلاب فرهنگی، کمر صنعت بازیسازی بومی را که شبیه به نهال تازه جوانه زده بود، شکست.

به قول فرشاد صمیمی حکم شترمرغ را داشت؟

دقیقا. طبق قانون خدمات کشوری واگذاری مسائل حاکمیتی در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، امنیتی و فرهنگی به‌بخش خصوصی ممنوع است. این کوچک کردن دولت نیست، این تخلف است. در اساس‌نامه اول، بنیاد به عنوان سازمان خصوصی (غیردولتی) ثبت شد. وقتی چنین سازمانی خصوصی ثبت می‌شود باید همه چیز در مورد آن شفاف باشد. اگر بنیاد خصوصی و غیردولتی است چرا باید وظیفه نظارت، پخش و تولید و رصد بازار و نظام رده‌بندی سنی افراد زیرنظر آن باشد.

این مشکلی است که بسیاری با بنیاد دارند. این‌که بنیاد نباید در تمامی بخش‌های گیم ورود کند.

ما گفتیم که اداره‌ای در ارشاد تاسیس شود مثلا به نام اداره بازی‌های رایانه‌ای. این اداره وظیفه قانونگذاری، صدور مجوز فعالیت و موارد مشابه را برعهده داشته باشد. ذهنیتمان این‌گونه بود که حتی موقعیت فیزیکی این اداره نیز باید درون ساختمان وزارت ارشاد باشد یعنی بخشی از بدنه اصلی این وزارتخانه شود چون صنعت فرهنگی تولید بازی رایانه‌ای یک کار مهم و استراتژیک فرهنگی است.

می‌خواهم در یک مورد شفاف‌سازی کنید. داستان گرفتن بودجه صد میلیونی از بنیاد آن هم با نشان دادن ماد بازی «فارکرای» حقیقت دارد؟

داستان به آن شیوه که بین بازیسازان نقل شده نیست. متاسفانه در آن هنگام افرادی در بنیاد بودند که از جنس تولید گیم نبودند. مثلا با احترام به تو، من نمی‌توانم قبول کنم که یک ژورنالیست مسئول نظارت روی محتوای بازی من شود، هرچند می‌دانم که از سواد گمینگ خوبی برخوردارید اما در ذهن من جایگاه دیگری در صنعت بازی دارید. در آن زمان هیچ دلیلی وجود نداشت که مدیر مسئول یا سردبیر یک نشریه بازی، مسئول نظارت بخش‌های مختلف بازیسازی در بنیاد شود.

شفاف‌تر می‌گویید که منظورتان چه کسی است؟

مثلا بابک نمازیان در کار خود فرد حرفه‌ای بود اما نمی‌توانست کارشناس ساخت بازی دیگران باشد. اصلا نمی‌توانم چنین چیزی را قبول کنم. خود من هم هیچ سررشته‌ای در نشریات ندارم و عکس این مسئله هم صدق می‌کند یا مثلا برنامه‌نویسی که هیچ ایده‌ای در مورد هنر بازیسازی ندارد و می‌آید صرفا در مورد کدهای بازی نظر می‌دهد. همین انتخاب‌های غلط بود که باعث شد پروژه «مرد نکونام» پویا دادگر رد شود. چرا بازیساز نخبه‌ای همچون دادگر باید ایران را ترک کند و در یک شرکت جهانی مشغول به کار شود. مثلا چون امثال نمازیان از یک پروژه به هر دلیلی خوششان نمی‌آید، آن بازی مجوز ساخت نگیرد. عقاید من با علی سیداف کاملا متفاوت است اما اگر او بگوید من از پروژه‌ای مثل «مرد نکونام» خوشم نمی‌آید یا ایرادی روی آن دارم، باز می‌توانم پیش خودم بگویم که سیداف حداقل سال‌هاست که دود چراغ این صنعت را خورده و حرفی که می‌زند شاید سلیقه شخصی باشد ولی تکیه‌گاه علمی هم دارد اما امثال بابک نمازیان چی؟ نمی‌خواهم به کسی توهین کنم ولی واقعا چیزی برای ارائه نداشت. وی چه کاری در حوزه تولید انجام داده بود؟ خب وقتی این اتفاق می‌افتد شائبه دیگری تقویت می‌شود؛ با ما باش، هرچه خواهی کن! خب این یعنی باید در دایره‌های قدرت قرار بگیرید. در آن موقع اگر در دایره‌ها بودید می‌توانستید برای یک بازی ماد کمتر از 10 میلیونی، حدود 150 میلیون تومان از بنیاد بگیرید، آن‌وقت «مرد نکونام» هم می‌تواند حذف شود. شخص مینایی مشکل کار نبود، سیستم مشکل داشت. همین سیستم شتر مرغی نباید باشد. اگر این نوع قانونگذاری و تخلف در تصویب و تفسیر قانون درست است پس سازمان سینمایی هم منحل شده و همه چیز دست بنیاد فارابی بیفتد.

خب این‌که اشتباه است.

اگر اشتباه است پس چرا بنیاد ملی بازی‌ها این‌گونه اداره می‌شود. چرا دود چنین مشکلی باید در چشم بازیسازها برود. البته این موضوع ربطی به عملکرد مدیران فعلی بنیاد ندارد. بحثم سر اصل اساس‌نامه و تصمیم‌گیری‌های کلان درباره این صنعت به شدت اقتصادی در کشور است.

پس چرا بازیسازان اعتراض نمی‌کنند؟

به من نگاه نکنید که مستقل کار می‌کنم و در حوزه‌های دیگر هم فعالیت دارم. وقتی بازیساز باشید در بخش‌های زیادی گوشتتان زیر دندان قوانین بنیاد است؛ اول از همه پروانه تولید یعنی یک سازمان خصوصی باید پروانه تولید بدهد به رقبایش. دوم قراردادهای حمایتی یعنی پولی را که دولت به سازنده اختصاص داده است، باید از یک سازمان خصوصی بگیرد. سوم هولوگرام یعنی اگر پروژه‌تان تمام شده و می‌خواهید پروانه نشر بگیرید، باز بنیاد باید پروانه نشر را صادر کند. می‌خواهید ناشر بگیرید باز بنیاد باید کوپن بازی‌های خارجی را به ناشران بدهد. تجمیع تمام قوانین حاکمیتی در بخش خصوصی حتی ناخواسته باعث ایجاد فساد می‌شود حتی اگر بهترین فرد مسئول اجرای این قانون غلط باشد.

خود کریمی قدوسی هم بنیاد را به هشت‌پا توصیف کرده است و گفته قصد برون سپاری داریم اما ما نه تنها برون سپاری ندیدیم بلکه حتی عکسش را دیدیم.

با تمام احترامی که برای کریمی قائلم مخالف چنین حرکتی هستم. شاید سیستم کاری و قوانین بالادستی در بنیاد اشتباه باشد اما دلیلی ندارد مثلا وزارت ورزش و جوانان در مقوله بازی‌های الکترونیک ورود کند، آن هم وقتی ما فقط یک انجمن یا سازمان مردم نهاد بازی‌های الکترونیک داریم.

حسن مهدی اصل انتقادی از بنیاد داشت. این‌که چرا باید سازندگانی در بخش مدیریتی بنیاد باشند که می‌توانند در کار سازندگان دیگر اخلال ایجاد کنند. فردای همان روز‌ هادی جعفری‌منفرد یادداشتی نوشت و از بنیاد دفاع کرد. هر دوی آنها عضو کارگروه نظام صنفی بازی‌های رایانه‌ای هستند. آیا این کنش و واکنش معنایی به غیر از دو دستگی دارد؟

آیا حسن مهدی اصل به عنوان نماینده کارگروه صحبت کرده است؟

نه، به عنوان سازنده.

خب، پس چیزی به اسم دودستگی وجود ندارد. حرف‌های او را خوانده‌ام و بخش‌های زیادی از آنها را قبول دارم. نکاتی که در یادداشت‌هادی وجود داشت هم کاملا درست است منتها فکر می‌کنم نیازی نبود جعفری‌منفرد این یادداشت را بنویسد یا حداقل نیازی نبود این‌گونه عکس‌العمل احساسی نشان بدهد.

پس دودستگی را تکذیب می‌کنید؟

دودستگی بین ما وجود ندارد. اگر‌ هادی جعفری هم کاری کرده است از روی خوش قلبی بوده؛ هرچند آن حرکت را درست نمی‌دانم.

سخن پایانی بابک کرباسی:

می‌خواهم استعفا دهم

حقیقت این است که من سال‌های سختی را پشت سر گذاشتم. افراد بسیاری هم طی دوران مختلف به من و امثال من کمک کردند. در نهایت کریمی قدوسی؛ مدیر بنیاد ملی بازی‌ها این موقعیت را فراهم کرد تا بتوانیم ذیل کارگروهی در سازمان نظام صنفی دور هم جمع شویم اما متاسفانه تبلیغات غلط و فشار اشتباه در مورد ساخت بازی موبایل و حذف تمام سازندگان بازی‌های pc همه چیز را خراب کرد. سازندگان ما برای موبایل بازی نمی‌سازند، فقط برای کافه بازار عنوان تهیه می‌کنند. تصور کنید اگر کافه بازار یک روز بسته شود یا هر اتفاق پیش‌بینی نشده‌ای برای مخاطبان این فروشگاه پیش بیاید، چه اتفاقی برای بازیسازان می‌افتد. به همین خاطر و نیز به دلیل عدم همراهی کامل بازیسازان به عنوان بازوهای اصلی صنفی، تصمیم دارم از عضویت در کارگروه بازی‌های رایانه‌ای نظام صنفی استعفا دهم. باید بگویم که روند فعلی بازیسازی کشور که مثل خیلی از افراد دیگر از آن ناراضی هستم، این‌گونه اصلاح نخواهد شد. ما پس از 10 سال هنوز چیزی به اسم صنعت اقتصادی نداریم و متاسفانه نه مسئولان فرهنگی به فکر هستند و نه خود بازیسازها قصد تغییر در روند فعلی را دارند.

منبع روزنامه صبا

]]> https://vgmag.ir/iranian-games/%d9%85%d8%b5%d8%a7%d8%ad%d8%a8%d9%87-%da%a9%d8%b3%d8%b1%db%8c-%da%a9%d8%b1%db%8c%d9%85%db%8c-%d8%a8%d8%a7-%d8%a8%d8%a7%d8%a8%da%a9-%da%a9%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d8%b1%d9%88%d8%b2/feed/ 0 https://vgmag.ir/iranian-games/%d9%85%d8%b5%d8%a7%d8%ad%d8%a8%d9%87-%d8%ad%d8%b3%d9%86-%d9%85%d9%87%d8%af%db%8c-%d8%a7%d8%b5%d9%84-%d8%a8%d8%a7-%da%a9%d8%b3%d8%b1%db%8c-%da%a9%d8%b1%db%8c%d9%85%db%8c-%d8%b7%d8%a7%d8%b1-%d8%af%d8%b1/ https://vgmag.ir/iranian-games/%d9%85%d8%b5%d8%a7%d8%ad%d8%a8%d9%87-%d8%ad%d8%b3%d9%86-%d9%85%d9%87%d8%af%db%8c-%d8%a7%d8%b5%d9%84-%d8%a8%d8%a7-%da%a9%d8%b3%d8%b1%db%8c-%da%a9%d8%b1%db%8c%d9%85%db%8c-%d8%b7%d8%a7%d8%b1-%d8%af%d8%b1/#comments Sat, 28 May 2016 18:15:03 +0000 http://gameemag.ir/?p=34157

«جنگل لرزان» نخستین بازی ایرانی است که برای پلی استیشن 4 عرضه می شود. همین خبر کافی بود تا توجه مان به استودیو سورنا پردازش آریا جلب شود. مجموعه ای که در سال 91 بازی «سیاوش» که اقتباسی آزاد از شاهنامه فردوسی بود را روانه بازار کرد. بازی مذکور نخستین عنوان اکشن/نقش آفرینی با دوربین ایزومتریک بود که در ایران تولید می شد و سازندگان سعی داشتند آن را به کلون قابل احترامی از «دیابلو» مبدل کنند. چهار سال بعد این استودیو بازی «جنگل لرزان» (Wobbly Jungle ) را معرفی کرد که چندی پیش در شبکه استیم منتشر شد و قرار است به زودی مهمان کنسول سونی باشد. استودیو سورنا در حالی دست به چنین ریسکی زده که اکثر سازندگان ایرانی این روزها تمرکز خود را روی بازی های موبایل و عرضه داخلی آن قرار داده اند. همین بهانه ای شد تا گفتگویی را با حسن مهدی اصل مدیر این استودیو و یکی از چهار نماینده انجمن صنفی بازیسازان ایران ترتیب دهیم.  او در این گفتگو به نکاتی جالبی در مورد صنعت بازیسازی اشاره کرد که متاسفانه تا به امروز کمتر کسی در مورد آنها سخن گفته است.

در چه سالی وارد صنعت بازی شدی ؟

در سال 86 به صورت رسمی وارد صنعت بازی شدم و دو سال بعد پروژه «سیاوش» آغاز شد. عنوانی که به واسطه آن موتور گرافیکی خودمان را درست کردیم ، کاری که بسیار پرهزینه بود و بدقولی های فراوانی را تحمل کردیم. حتی در برهه ای روی پروژه دیگری مشغول به کار شدیم ، هرچند در نهایت برگشتیم و «سیاوش» را منتشر کردیم.

در حال حاضر روی ساخت چه بازی هایی متمرکز هستی ؟

بازی «جنگل لرزان» و پروژه دیگری با نام UNSIGHT که هر کدام از آنها با موتوری جداگانه ساخته شده اند. پروژه اول روی استیم منتشر شده و منتظر عرضه آن روی کنسول پلی استیشن 4 هستیم. بازی دوم را هم هنوز به صورت رسمی معرفی نکردیم و به زودی نخستین اطلاعات را درباره آن منتشر می کنیم.

«سیاوش» اثری نقش آفرینی با دوربین ایزومتریک است ، اما «جنگل لرزان» یک پلتفرمر دو بعدی. چه اتفاقی افتاد که تصمیم به تغییر ژانر گرفتید ، ریسکی که حتی بازیسازان مشهور دنیا هم کمتر دست به آن می زنند ؟

دلیل اصلی این تغییر ، جنبه بیزینسی بود. ما باید بازار درست را شناسایی می کردیم. بعضی ژانرها به شدت شلوغند مثل شوترها ، اکشن/ماجراجویی یا حتی MOBA. ساخت عناوین اینچنینی نه تنها بسیار سخت است بلکه قدرت این را نداریم که بازی های درجه یکی  را در این ژانر درست کنیم. «جنگل لرزان»  یک بازی پلتفرمر دو بعدی سخت است ، چیزی شبیه به «سوپر میت بوی» که در آن شخصیت اصلی یک موجود بامزه است ، اما در بطن ماجرا با اثری سخت سر و کار داریم. هدف ما از ساخت این بازی بازار خارجی بود و روی ژانری دست گذاشتیم که هم طرفدار داشته باشد و هم امکان ساختش برای ما مقدور.

«سوپر میت بوی» بازی نسبتا پرطرفداری بین کاربران داخلی است. به نظرت بازی تو می تواند مورد تایید گیمرهای داخلی باشد ؟

قطعا می تواند مورد تایید دوستداران پلتفرمر باشد ، ولی بازار داخلی داستان جداگانه ای دارد. مشکلات بازار داخلی چیزی بود که در «سیاوش» آن را تجربه کردیم. داستان های ایرانی بسیار جذابند ، با این حال بازی هایی با این مضمون باید روایتی درست و میان پرده های پرهزینه داشته باشند و از منظر تبلیغاتی هم مورد حمایت قرار گیرند. همه ما دوست داریم بازی هایی با داستان ایرانی تهیه کرده و آن را به مخاطبان خارجی چه غربی و چه شرقی عرضه کنیم ولی واقعیت این است که چنین کاری با بودجه های 100 ، 200 یا حتی 300 میلیونی امکان پذیر نیست.

چرا نمی توانیم ؟

ما در مورد مقوله ای  فرهنگی حرف می زنیم. مثلا به سینما نگاه کنید. فیلم های هالیوودی ، فیلم های هنگ کنگی یا فیلم های ژاپنی. سال ها طول کشید تا هر کدام از این قطب های سینما فرهنگ خود را به کشورهای دیگر صادر کنند ، آنوقت ما نمی توانیم با بودجه ای اندک بدون بودجه مناسب و حمایت معنوی این کار را انجام دهیم. نه فقط ما بلکه  هیچ کدام از کشورهای خاور میانه هم نتوانسته اند بازی ای با فرهنگ خاص خود تولید کرده و آن را با موفقیت به دیگر کشورها صادر کنند. این کار نیاز به پلن کامل و چند ساله دارد و در کنار آن تولید چندین و چند پروژه

طی سال هایی که صنعت بازی در کشور شکل گرفته ، تقریبا همه سازندگان از مشکلات داخلی سخن می گویند. از کمبود بودجه گرفته تا مشکلات حمایتی. تو بعد از این همه سال مشکل را از کجا می بینی ؟ منظورم مشکل بازیسازان است نه اینکه مثلا چرا بنیاد بودجه نمی دهد یا چرا استارتاپی فکر نمی کنیم؟

مشکل اصلی بازار  داخلی طرز تفکر بازیسازان خودمان است. این چیزی است که خودم به شخصه تجربه اش کردم. ما در ابتدا بسیار رویاپرداز بودیم و به جای واقعیت ، رویای های خودمان را دنبال می کردیم. دوست داشتیم عناوینمان با بازی های بزرگ جهانی رقابت کنند ، اما حقیقت این بود که باید با توجه به محدودیت ها و منابعمان خودمان بازی می ساختیم. وقتی زیاد از حد رویا پرداز باشیم ، عناوینی می سازیم که ریسک زیادی می طلبند و در نهایت چیزی جز شکست عایدمان نمی شود. مشکل دیگر که به شخصه آزارم می دهد تمرکز بازایسازن ما روی اندروید و مارکت بازار است. فکر می کنند تنها مارکت قابل اعتنا همین است ، در صورتی که حقیقت اینگونه نیست. بیزینس بازیسازی فقط پلتفرم اندروید و بازار نیست. بازار ایران بازار بسیار کوچکی است ، مخصوصا در مقیاس با بازار جهانی و صنعتی که تعداد مخاطبان آن بیش از 1 میلیارد نفر است. خط دید بازیسازان بسیار صاف و مستقیم است و به هیچ وجه فکر نمی کنند که می توان بازی جهانی تولید کنند. برای من خیلی عجیب است که سازندگان ما 5 سال است به یک شکل بازی می سازند و حتی حاضر نیستند بیشتر در مورد پروژه های جدیدشان تحقیق کنند. فقط چند لحظه فکر کن که گوگل پلی آزاد شود یا بازار اشباع شود ، آن وقت چه اتفاقی بر سر سازندگان ما می آید ؟ نباید همه تخم مرغ های خود را در یک سبد بگذاریم.

به عنوان منتقد گیم یک چیز را به خوبی طی این چند سال احساس کردم ، آن هم عقب بودن بازیسازان ما عقب نسبت به گیمرهاست. بازیسازان داخلی اطلاعات کمی از بازار جهانی و اخبارش دارند ، در حالی که گیمرهای ما بسیار جستجوگر هستند.  به قولی یوزر خیلی بیشتر از بازیساز اطلاعات دارد. متاسفانه خیلی از بازیسازان ما تنها از آثاری همچون Call of  Duty یا «آنچارتد» سر در می آوردند ، اما مخاطبان به هر ژانر و سبکی سر می زنند. تو در این مورد چه نظر داری ؟

حرفت را قبول دارم. خودم خیلی از بازیسازان را می شناسم که کم بازی می کنند. این مشکل جدیدی نیست و مربوط به گذشته است. چون ما به صورت آکادمیک بازیسازی را یاد نگرفته ایم ، افق دیدمان بسیار محدود است. وقتی ما بازی می کنیم  ، با فیدبک مخاطبان روبرو می شویم و بسیار از باورهای غلطمان خود به خود اصلاح می شود. متاسفانه در ایران نه به مارکت ، نه به مخاطب و نه به بازار جهانی اهمیت می دهیم.

بازیساز راس هرم بازی است و مخاطب در درجه ای پایین تر. اما در اینجا همه چیز برعکس است.  وقتی مخاطب اطلاعاتش چندین برابر بازیساز است ، اختلافی فراوانی هم بین آنها شکل گرفته و در نهایت بازی های داخلی شکست می خورند. بعضی از سازندگان ما مدام از بازی های شوتر صحبت می کنند ولی حتی نمی دانند «کوئک» چه عنوانی است. چرا در این مورد هیچ فرهنگ سازی نمی شود ، یا موسسات آموزشی گیم فکری برای این موضوع نمی کنند ؟

اگر بازیساز خودش را یک جزیره تصور کند ، لزوما نمی تواند شاهکار خلق کند. تعداد سازندگان و بازی ها آنقدر افزایش یافته که می بینید ایده اصلی بازی شما پیش از این بارها و بارها تست شده. این اکوسیستم خیلی وسیع است و تا وقتی جزیی از این سیستم نباشیم ، یعنی بازی ها را دنبال نکنیم و اخبار را نخوانیم ، موفق نخواهیم شد. هنوز خیلی از بازیسازان ایده ای در مورد VR (واقعیت مجازی) نمی دانند و حتی اهمیتی نمی دهند که این پدیده بلند مدت خواهد بود یا کوتاه مدت. این یک ضعف بسیار بزرگ است مخصوصا وقتی خواندن تمامی خبرهای گیم در طول روز بیشتر از نیم ساعت هم وقت کسی را نمی گیرد.

تو و تعدادی از همکارانت چند سال پیش پروژه Gameup را شروع کردید که در حقیقت نمونه داخلی استیم و GOG بود. این پروژه در چه وضعیتی قرار دارد ؟

پروژه Gameup را خیلی دوست دارم ، چون ما را به سطح جهانی نزدیک تر می کند. ما تحقیقات فراوانی در این رابطه داشتیم و حتی نسخه بتا را عرضه کردیم. فیدبک ها مثبت بودند و سعی کردیم تغییراتی در آن ایجاد کنیم. با پخش دیجیتالی بسیار از مشکلاتمان همچون پیدا کردن ناشر و پروسه سخت آن حذف می شود. بازیکنان لیدربورد دارند و همین انگیزه ای می شود تا آنها بیشتر از سرویس استفاده کنند. این پروژه بسیار بزرگ است. ما طی یک سال گذشته به شدت دنبال سرمایه گذار بودیم چون این پروژه نیاز به بودجه تبلیغاتی فراوان دارد ، برای همین تصمیم گرفتیم خودمان پروژه  را جلو ببریم ، هرچند با بودجه کم

تا آنجایی که شنیده ام شرکت مدریک هم پروژه ای مشابه را کلید زده و بنیاد هم از آن استقبال کرده. این موضوع بسیار عجیب است مخصوصا اینکه بسیار از اعضای رده بالا بنیاد در مدریک مشغول به کار هستند. وقتی معاون حمایت بنیاد یا مدیر بخش فرهنگی خودش سازنده مدریک است ، شانسی برای خود می بینید ؟

راستش نمی دانم چه بگویم. فقط می توانم بگویم متاسفانه بعضی چیزها بسیار ناعادلانه است و اصلا چیزی به نام رقابت وجود ندارد. چرا ما باید از یک خط شروع کنیم و افراد دیگر جلوتر از ما. مخصوصا اینکه ما از صفر شروع کردیم و به قولی خاک کار را خوردیم. نمی گویم به ما امتیازی دهند. اگر قرار است امتیازی داده شود حالا حمایتی یا مالی، باید به همه یک امتیاز داده شود. ما ریسک کردیم ، بودجه گذاشتیم ولی سازمان دیگری بهره اش را می برد.

به نقل از روزنامه صبا

مصاحبه حسن مهدی اصل با کسری کریمی طار در روزنامه صبا

بازی کست: فصل سوم – شماره ششم

بازی کست: فصل سوم – شماره پنجم

در این قسمت پادکست تحلیلی چالش، به سراغ میثم قربانی، کسری کریمی طار و محمدطالبیان از منتقدان و روزنامه نگاران حوزه بازی های رایانه ای رفته ایم و در خصوص وضعیت بازیسازی در کشور صحبت کرده ایم.آیا صنعت بازی سازی در کشور روند مناسبی را طی کرده است؟ رکورد در بازیسازی کشور به چه دلایلی بوده است و راه خروج از این وضعیت چیست؟ بازی های ایرانی با دید مناسبی تولید می شود؟ و… سوالاتی که در این قسمت سعی در پاسخ این دست سوالات داریم. نکته مهم در این قسمت، ارایه نکات مهمی در بهبود وضعیت فعلی صنعت بازی های رایانه ای در کشور است .

به شدت به شما پیشنهاد می کنم این مصاحبه جذاب را گوش دهید و لذت ببرید.

دانلود

بازی کست: فصل سوم – شماره چهار

بازی کست: فصل سوم – شماره سه

متاسفانه گاردی که کسری کریمی جلوی دوربین گیم ایمگ گرفت اجازه داغ کردن صندلی را از مجری برنامه گرفت و شاید در بعضی مواقع صندلی از ولرم هم خنک تر بود ولی بسیار جالب و شنیدنی از کار درآمد. کسری کریمی یکی از پر اطلاع ترین و شاخص ترین افراد حاضر در حوزه نقد نویسی و گیم شناسی ایران است که متاسفانه به واسطه مشکلاتی در حاشیه فعالیت میکند. شاید اگر شایسته سالاری در ایران جاری بود کسری کریم طار جایگاه بهتری در حوزه گیم و مدیای گیم داشت. به هر حال این شما و این صندلی داغ قسمت دوم به همراه کسری کریمی طار.

صندلی داغ قسمت دوم – کسری کریمی طار

دانلود 720P

دانلود 360P

درباره صندلی داغ:

آیتمی تصویری به سبک تمامی صندلی داغهای دنیا. این برنامه می ‌کوشد جنبه مخاطبین را بالا ببرد و با قرار دادن آنها در موقعیتهای مختلف لحظات جدی ولی آلوده به طنز را برای مخاطبینش فراهم کند. مسلما این برنامه برای به بلوغ رسیدن و بهتر شدن احتیاج به زمان و همفکری شما دوستان و مخاطبین عزیز دارد.